Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, aprl 2007

Ljs myrkri

Hinir hrilegu atburir Virginu Bandarkjunum setja menn hlja. Best er ekki a velta fyrir sr hva fkk ungan mann, stdent fr S-Kreu, til a fremja di. En maur getur ekki komist hj v. Ef til vill var aeigingirni hu stigi. Var hann einbirni sem fkk allt a sem hann benti , og egar hann svo einn dag ekki fkk a sem hann vildi, gerist hann ur? Flk sem fremur sjlfsmor, en getur a ekki n ess a teyma ara me sr dauan, er eigingjarnt.

En ef ekki hefi veri hgt a nlgast vopn eins og slgti BNA, hefi essi atburur lklega aldrei tt sr sta. Bandarkjamenn vera n a fara a gefa kvenar hefir upp btinn.

llufrttaflinu fr Virginia Tech hsklanum hef g lesi eina frsgn, sem lyftir mannlegum anda. a er frsgning af hetjudaua sraelska prfessorsins Liviu Librescu, sem kastai sr fyrir klnaregn moringjans eftir a hafa skipa nemendum snuma flja. Engir nemenda hans munu hafa ltist. Sjlfur missti Librescu fjlskyldu sna Helfrinni. Hgt er a lesa meira um hann vefsu Jerusalem Post

Librescu

Prfessor Librescu og sonur hans, sem dag greindi fr hetjudaua fur sns vitali visraelska sjnvarpsst.


Konungskoman 1921

Konungssningin 1921 R.little

Konungskoman 1921 hefur alltaf leiki strt hlutverk lfi mnu. stkk afi minn yfir hest og lk listir versl fyrir hans htign Kristjn X. etta var Konungssningunni 3. jl. Afi var R og fkk medalu fyrir. Hana hef g erft og geymi me rum gersemum. a er danskur silfurpeningur sem hefur veri slpaur niur bakhliinni og ar hefur veri grafi Konungssningin 1921. framhli er vangamynd Kristjns X. Kngsi mun sjlfur hafa nlt medaluna afa og flaga hans. Str dagur lfi hans, sem g heyri oft um egar g var ltill. Myndin hkk lka alltaf vel vldum sta binni hans.

Afi minn, Vilhelm Kristinsson, er 4. fr vinstri aftari r myndinni, sem g geymi fyrir komandi kynslir. Afi bj lengi a eirri fimi, sem han jlfai R. tt hann vri gum holdum sar vinni, gat hann stai og gengi hndum sjtugsaldri og reyndi a kenna mr a. a tkst aldrei a lra, enda hef g ekki erft lkamlegt atgervi murafa mns neinn htt.

msir heiursmenn voru fimleikum me afa. ar meal Benedikt G. Waage, Bjrn lafsson Coca Cola, svaldur Knudsen, Tryggvi Magnsson, Harald Aspelund, og jlfari eirra var a sjlfsgu kempan Bjrn Jakobsson.

Og j, R 100 ra afmli r. Til hamingju! v miur er ekki lengur fimleikadeild R.


Lleg ppska

Blkstur kirkjunnar2

Pfagarur neitar a taka tt minningardeginum um helfr gyinga Helfararsafninu (Yad Vashem) Jersalem morgun, Yom Hashoah, minningardegi gyinga um Helfrina. Sendiherra Vatkansins, erkibiskupinn Antonio Franco, tlar a sniganga sninguna safninu, ar sem ar er a finna mynd af Pusi XII. pfa, og greinarger um a sem hann ahafist strinu, ea rttara sagt a sem hann ekki ahafist til a reyna a bjarga mebrrum snum. Franco neitar a vera vistaddur ef myndin verur ekki fjarlg.

a verur a segja a eitt skipti fyrir ll: Kalikar vera a lra af sgunni eins og arir. a er ekki hgt a f fyrirgefningu syndanna litlum kstaskp kirkunni fyrir mefer kirkjunnar gyingum. Pfar eins og Pus XII. eru ekki, og vera aldrei, drlingar. Pus XII. var raggeit. Mikill fjldi kalskra presta, biskupa og erkibiskupa hfu nin samskipti vi nasista. Hann talai a ekki. Pus hefi geta leiki lykilhlutverk til ess a bjarga ttmennum Jess. a geri hann ekki. Kalska kirkjan gti hafa leiki lykilhlutverk vi a koma moringjunum fyrir dmsstla. Kirkjan var hins vegar flugust a skaffa eim farmia til Suur-Amerku og ara felustai.

Vatkani verur tafalaust a opna skjalasfn sn varandi 2. Heimsstyrjld. Vatkani verur a opna skjalsfn me upplsingum um gyinga, sem pfagarur ofstti gegnum rhundruin. a er raun skiljanlegt a etta urfi a segja heilagri stofnun suur Rm ndverri 21. ld. En hn ergreinilegauppteknari af v a segja flki Afrku a nota ekki smokka.

a er lklega margt ljtt a finna skjalabnkum Pfagars. En er ekki kominn tmi til ess a kalska kirkjan komi t r skriftarstlnum og viurkenni syndir snar og geri a sama sem hn skipar litla manninn a gera?


U.N. Believable - S.. gangrndar

Darfur

Allt fr haloft ingi Mannrttindars Sameinuu janna 23. mars sastliinn,egar rinu var sagt til syndanna afHillel Neuer forstumanni United Nations Watch Genf, sem er sjlfst stofnun sem fylgist me strfum Sameinuu janna. Mannrttindar Sameinuu janna (United Nations Human Rights Council) er san jn 2006 arftaki ess sem ur ht Mannrttindanefnd Sameinuu janna (United Nations Commission on Human Rights), sem var til ri 1946, ermnnum varljst a hrmungar 2. Heimsstyraldarinnar mttu ekki endurtaka sig.

v miur hefur Mannrttindastofu slands ekki tekist, ea ekki vilja, skilja sgulega run nefndanna og skrir stofan rangt og ruglingslega fr nfnum nefndanna tveggja heimasu sinni og smuleiis rangt fr stunni fyrir nja rinu, sem er me lkindum.

sland fagnai nja Mannrttindarinu og sagi Hjlmar W. Hannesson fastafulltri um a gamla: " The status of the Council as a subsidiary body of the General Assembly is a step forward and we look forward to the review of the status within the next five years, with a view to elevating it to a principal organ of the UN. We also recognise that its more frequent meetings will better equip it to address urgent human rights issues".

Ftt slkt hefur gerst nja Mannrttindarinu a r sem a hefur starfa. ar keppast menn um a verja helfararrstefnur, mismunun og rsir samkynhneiga og annan sma og er fulltrum ja sem beita sr fyrir slku akka innilega af stjrn rsins. Simenntaar jir sitja og egja unnu hlji.

En egar Hillel Neuer kom, s og sigrai og sagi rinu til syndanna, kom anna hlj r ktnum. Hann uppskar minningu og smatal fr simenntuum fulltrum rkja, ar sem mannttindi eru ftum troin. Sum essarrarkjaahyllast fgastefnu og fremja fjldamor. eim er hyglt rinu, sem upphaflega var stofna lkbreiu 2. Heimstyrjaldar, sem hin ferjandi rkikeppast n um a afneita.

Ra Hillels er meistaraverk og a ber a akka honum fyrir nausynlega minningu, sem hann gaf mannrttindasirkus S..

a er ori lengi san sumir slendingar su tvskinnungshttinn strfum Sameinuu janna. ri 1962 kom ungur nemi og slumaur, r Whitehead, hreint til dyranna Morgunblainu og sagi sannleikann, sem embttismenn og mannrttindafrmuir geta einatt ekki s. skandi vri a fleiri slendingar hefu dag a raunsi sem r hafi ri 1962.

Slumaur  Varbergi


Basl- og biraalistinn

Basl og Biraalistinn

ingkosningum sumari 1963 var tnninn hvass Sjlfstismnnum, sem voru “Vireisnarstjrn” me Krtum og htuu Framsknarmenn eins og pestina. Mogginn birti essa klausu blasu 5 srstku sdegisblai sunnudaginn 9. jn, sjlfan kosningardaginn. rurinn var gfurlegur og msar httur stejuu a jinni. Kommnistar brugguu launr, heimurinn var heljarrm, en Framsknarmenn voru httulegastir allra.

klausunni kosningarblai Moggans stendur:" REYKVKINGAR henda gaman a bgslagangi Framsknarflokksmanna, sem halda a hfuborgarbar muni styrkja til valda og hrifa og kjsa yfir sig og ara landsmenn a nju vandrastefnu sem einkennist af birum, hftum, skmmtun og hverskyns spillingu. Finnst eim B a sem Framsknarmenn hafa veri a hengja upp hfuborginni, tknrnt fyrir stefnu eirra: Basl- og Biraastefna." SS mli var greinilega ekki grafi og gleymt.

Framsknarmenn hfu hins vegar sterk vopn og mtti einn eirra, bndi sem rtt ur hafi brugi bi og flust mlina, kjrsta me tvo til reiar. Framsknarflokkurinn fkk reyndar mesta stuningsaukningu Reykjavk allra flokka. 2.000 fleiri kusu flokkinn en kosningum ri 1959 og btti Framskn vi sig manni Reykjavkurkjrdmi.

Me tvo til reiar

Eftir a kjrstum hafi veri lokahafi Mogginn samband vi formenn flokkanna, en ni ekki Hannibal Valdimarsson. Mogginn reit: “ N liggur nst vi n Hannibal Valdimarsson, en a gengur treglega. “Hann er kannski ekki ti landi, en rugglega ekki Reykjavk”, sagi s sem smann svarai “. tli ess tvmlandi smsvari hj Hannibal hafi veri Jn Baldvin, og smar og svr veri farin a vefjast fyrir honum svo snemma?

Mogginn tk lka hs leitoga Framsknarmanna, Eysteini Jnssyni og fjlskyldu svallagtunni og var fjlskyldan a hlusta tvarp, sem Eysteinn var a viurkenna a hann hafi fengi ri 1958 Rsslandi. Blaamaur Moggans, sem hafi srstaka athyglisgfu, greindi annig fr veru sinni hj Eysteini: “Engar tlur heyrast tvarpinu, mean vi stndum ar vi, en r v glymur lagi “Lapi er og Lapi verur listamannakr”. Dttursonur Eysteins og nafni fst ekki til a vera me myndinni og flr t horn stofunnar. segir afi: “Hva er etta Eysteinn minn? Langar ig ekki til a koma Mogganum “. Mia vi ann rur sem Mogganum hafi birst dagana undan, var ekki a fura a drengurinn vri smeykur. Framsknarmennuru nstum v eins og gyingar skalandi nasismans mefer Morgunblasins. N eru arir tmar.

Fast Vegabrf Vllinn

Fast Vegabrf  Vllinn

ur en g fddist bj karl fair minn um tma Keflavk. Ekki var hann Keflvkingur, en hann fkk ekki ln banka nema a hann lofai a reka heildverslun sna Keflavk. Bankastjrinn, sem setti r einkennilegu reglur, hafi eitt sinn veri slenska nasistaflokknum og honum leist vst ekkert fur minn.

Pabba lkai dvlin Keflavk vel. Tk herbergi og blskr leigu downtown, en eyddi lka miklum tma Vellinum, enda tti hann ar marga vini me svipaan bakgrunn og hann. Hann fr ru hvoru rtu til Reykjavkur, enda verandi mamma mn ar, og ar urfti hann a skipa upp innflutninginum og koma honum bir Reykjavk.

Pabbi var svo tur gestur Keflavkurflugvelli a hann fkk Fast Gestavegabrf Nr. 10. Vnti g ess a Bjarni Ben og arir gestir Vellinum hafi einnig tt Fst Gestavegabrf me lgri nmerum en pabbi. Kannski Bjrn dmsmlarherra enn skjld fur sns og eins ngulegar minningar og g fr Vellinum. Kannski Bjrn sjlfur svona skjld?

Sar, egar g var ungur drengur, kom g miki me pabba upp Vll, stundum hlfsmnaarlega. a voru menningarlegar ferir.

Mr er srstaklega minnisst ein heimskn. Vi frum me eldri manni, sem ht Schuster, til a skoa rssneskar flutningavlar, sem leyft hafi veri a millilenda slandi lei til og fr Kbu. Vi komumst mjg nrri vlunum og viti menn Rssarnir komu og voru hinir vinalegustu. Einn eirra hafi greinilega gaman af brnum og gaf mr og rum dreng nokkur merki. g fkk t.d. littla brjstnl me mynd af Lenn sem dreng. Prjn ennan hlt g miki upp og kenni honum oft um a g gerist ssalisti um tma. g notai hann einnig sem vopn: MH kenndi unglii r Heimdalli mr um a g hefi rnt honum og frt hann suur Straum me valdi. Hann sakai msa um a sama, ur en hinir einu snnu glponar fundust. g tk etta stinnt upp og stakk Lenn prjni mnum j Heimdellingsins. Sar var essi gi maur, sem g stakk me Lenn, m.a. lgreglumaur Seltjarnarnesi, lgfringur og eigandi sludansstaar, ur en hann var allur. Blessu s minning hans.

g ekki lengur Lenn nlina, en tel vst a g hafi n henni r rassi Heimdellingsins. Var hn lti notu eftir a. Vegabrf pabba Keflavkurflugvll geymi g hins vegar eins og anna erfagss, sem g mun kannski segja sgur af seinna.

Lenn-nl me bli sludansstaareiganda hefi n heldur ekki veri krsilegur minjagripur. En kannski hefi Heimdallur egi hann fyrir smknun?


Bkur seljast ekki gettum

Bkur seljast ekki  gettum

" a er erfitt a selja bkur essa dagana ". annig skrifai Franciszka Glcksman syni snum, sem var strandaglpur Kaupmannahfn 1939-1941. egar Franciszkca Glcksman skrifai etta, var hn fangi gettinu Warsj. Sonur hennar, sagnfringurinn dr. Stefan Glcksman, hafi fari nmskei dnsku Kaupmannahfn. egar Hitler og herir hans rust Plland, var ekki lengur mgulegt fyrir Stefan a sna aftur til Pllands. Stefan skrifaist vi fjlskyldu sna Warsj, sem hann hafi miklar hyggjur af. Til ess a mir hans og systir, Wanda,gtu lifa af, ba hann r meal annars a selja allar bkurnar snar.

En bkur seljast ekki vel gettum eins og kunnugt er. Matur er vinslli. Bkur srfrisvii Stefans, sibtinni N-Evrpu og tengslum Pllands vi Norurlnd, voru kannski ekki a sem eggjai mest gettinu 1940-42.

Stefan Glcksman fylgdist r fjarska me versnandi hag fjlskyldu sinnar Warsj. egar hann hafi veri hnepptur varhald danskra yfirvalda, sem reyndu a f jverja til a taka vi honum, fkk hann danska vini sni til a senda matarpakka til mur og systur. Stefn var vsa r landi Danmrku hendur bla sinna lok janar 1941. Hann var myrtur fangabunum Gross Rosen Pllandi nvember sama r. Matarpakkar fr Danmrku framlengdu lklega lfi fyrir mur hans og systur. Sasta lfsmark fr eim barst kvittun fyrir mttku matarpakka, sem r fengu hendur vori 1942. Sumari 1942 voru r a llum lkindum myrtar trmingabunum Treblinka samt rum ttingjum og sundum annarra gyinga, sem smala var lestarvagna og fluttar dauaverksmiju nasismans (systur kommnismans) Treblinka.

Bartta Stefan Glcksmans og fjlskyldu hans er efni nstu bkar minnar. En bkur um gyinga, sem dnsk yfirvld vsuu r landi Seinni Heimsstyrjld, eru ekki vinslar. Danir kaupa frekar matreislubkur og Kraninn. Ef til vill er Danmrk ori a einu allsherjar getti, ar sem erfitt er a selja bkur.

Bk mn Medaljens Bagside, sem enn er hgt a kaupa, var v miur ekki a neinni metslubk, tt hn s lnu grimmt bkasfnum. rtt fyrir allar spr og agerir tgefanda mns og rtt fyrir mjg ga ritdma og mikla umru, seldist hn drmt. Bkin kom t rtt fyrir 60 ra afmli strslokanna Danmrku. Fjldi bka um stri kom t sama tma. Kannski var etta bara Bad timing? En rtt fyrir a bk mn yri ekki metslubkin meal allra eirra bka, fkk hn mesta umru strsrabkanna flmilum. Arir kollegar mnir hafa heldur ekki komist metslulistann. En g bjst n heldur ekki vi v a bkin myndi seljast. ar ri bjartsni tgefanda mns, sem vntanlega mun gefa t visgu Halldrs Gumundssonar um Laxness essu ri.

g held a bkin mn fjalli um efni, sem Danir vilja helst ekkert heyra miki um. Bk sagnfringsins og embttismannsins Bo Lidegaards, sem er hstemmt lofrit er mest fjallar um nausyn og snilli ess a Danir hfu nna samvinnu vi nasista, sr og snum til bjargar, var eina metslubkin essum strsrageira ri 2005. Danir vilja greinilega heyra hva snjallir eir voru samvinnu sinni vi nasista. Veri eim a gu.


Frnsk hrif Sklavruholtinu?

Hallgrmskirkja

Eftir agbirti myndir af Hallgrmskirkju og kapellunni Douaumont i Frakklandi gr, hefur Gumundur Magnsson, fyrrv. jminjavrur me meiru,bent mr a Morgunblai hafi birt mynd af beinakapellunni Douaumont Frakklandi ri 1936. Er ekki lklegt a Gujn Samelsson hafi s essa myndea lesi um kappelluna tmaritum.

Ef til eru betri fyrirmyndir, ea arar skringar, tti mr vnt um a f upplsingar.


Seiahiririnn Auschwitz

Seiamaur  Auschwitz

Sumir af bestu vinum mnum eru Plverjar. g a 1/32 hluta ea svo ttir a rekja til Pllands.Bestu vinir mnir fr Pllandi eru reyndar gyingar, sem flu vegna gyingahaturs Pllandi kmmnismans. Hvtasunnudag mun g halda erindi flagi eirra Kaupmannahfn um rannsknir mnar sgu plskra gyinga, sem Danir komu fyrir kattarnef Seinni Heimsstyrjld. Sumt af v flki sem ar mtir til a hlusta mig,hefur sjlft lifa hrmungarnar af en misst brurpart ttgar sns morinu fyrir rmum60 rum.

au skipti sem g hef veri Pllandi hefur erindi fyrst og fremst veri a heimskja trmingarbir. g hef v ekki gert miki v a kynnast landi og j. Bti r v sar.

Hausti 2001 var g Auschwitz, heilan dag.

gekkg samt Jacques Blum talmanni gyingasafnaarins Kaupmannahfn fram manninn hr a ofan. Hann var a n fiskiseii, sem hann var a ala rstum kjallara Auschwitz Birkenau. Rstin, sem hann notai til ess arna, hafi eitt sinn veri kjallariundir hsi eirri deild banna, ar sem sgaunar voru hstir ur en eir voru myrtir. Sar var essi hluti svisins einnig notaur fyrir gyinga.

egar maurinn s huga minn athfi hans, sem eg festi filmu, fltti hann sr a taka saman fggur snar, setti ftu me seiumsnum rauttbifhjl og brunai t r bunum.

Nokkrum rum sar bar g essa einkennileguiju mannsins undir ramenn safnsins Auschwitz. eirfengu algjrt " szczschockk "egar eir su kaua og iju hans mijum trmingabunum. Vonandi er bi a stva manninn og framtak hans dauabunum. En hugsanlega er enn veri a bja upp reyktan silung a la Auschwitz ngrenninu.

Viringarleysi? a finnst mr. Hva finnst ykkur?


Fyrri sa | Nsta sa

Höfundur

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson
Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

vilhjalmur@mailme.dk

Bkur

Kynning nokkrum frslum, greinum og bkum PostDocs


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband