Leita í fréttum mbl.is
Embla

Vinir útlendinganna og minningar mínar um vinsemd Íslendinganna

Pappi og Rabbi

Mér leiđist hjal ţeirra manna sem gera sig heilaga á kostnađ innflytjenda og útlendinga. Ţeir sem hćst tala um útlendingarhatur nú á dögum sá ég nefnilega síđast í Keflavíkurgöngum hér á ţeim árum ţegar ţjóđin söng međ Ríó Tríóinu um náin tengsl Íslendinga viđ verndara vora (eđa réttara sagt ţvottafólk ţeirra): "Ekki plagar okkar ţjóđ, vakkfódedillafodćdódey, úrkynjun né gamalt blóđ,  ţví börnin fćđast brún og létt, međ boginn fót og trýniđ grett, sem Filippseyjafólkiđ nett".

Ég veit vel ađ ţađ hefur aldrei veriđ sćlan ađ vera útlendingur á Íslandi, jafnvel ţótt mađur sé ekki fćddur međ boginn fót. Ég átti föđur sem gekk međ brennimark útlendingsins. Ţótt hann hefđi fengiđ sér íslenskt nafn eins og lög sögđu til um, og ríkisborgararétt líka. Hann var alltaf annars flokks borgari í augum sums fólks. Ţolinmćđi og umburđalyndi Íslendinga viđ ţá sem ekki töluđu máliđ nógu vel var ekki mikiđ. Ţađ var ekki gaman ađ upplifa hvernig fullorđiđ fólk var ađ herma eftir bjöguđum beygingum og framburđi föđur míns. Mađur gerđiđ ţađ líka sjálfur eins og "sönnum Íslendingi sćmir".

Öfundsýki var líka landlćg á Íslandi. Ţađ versta sem gat gerst í borgaralegu umhverfi var ef einhver útlendingur var ađ ţykjast vera eitthvađ. Ţađ var nú ekki siđur föđur míns, en hann var mikiđ fyrir ađ vinna í garđinum sínum og var búinn ađ ganga frá sínum garđi áđur en nágrannarnir voru farnir ađ slétta úr sínu moldarflagi. Ţađ var rangt merki ađ senda út til nýrra "landsmanna" sinna. Eitt áriđ keypti pabbi 500 túlípanalauka. Ţađ hefđi hann betur látiđ ógert. Ţegar ţeir komu upp og blómstruđu var greint frá ţeim í dagblađinu Vísi međ mynd á baksíđu. Ţađ var dauđadómurinn. Daginn eftir voru börn nágrannanna í óđa önn viđ ađ stunda skemmdarverk á túlípanabeđi föđur míns. Börn gera oft ţađ sem fyrir ţeim er haft.

Viđ áttum líka nágranna sem var sjúklegur útlendingahatari. Hún lét einu sinni frćnda sinn, sem var varđstjóri lögreglunnar í Reykjavík, senda tvo lögreglumenn heim til okkar til ađ rannsaka "smygl" sem fađir minn átti ađ vera međ í kjallaranum. Lögreglumennirnir, sem komu leđurklćddir í grćnni cortínu, sem löggan notađi ţá, voru afar neyđarlegir ţegar ţeir "komust ekki í feitt". Ţeir báđust innilega afsökunar á ţessu upphlaupi, ţegar ţeir voru búnir ađ rannsaka kjallarann. Ţeir skildu ekki neitt í neinu. Börn ţessarar konu stunduđu ţann leik ađ kasta moldarkögglum og eggjum á hús okkar. Svona var 7. áratugurinn í minningu minni og ţessi dónaskapur varađi viđ eitthvađ fram á ţann 8.

Eitt sinn fréttum viđ ađ önnur nágrannafrú, sem var gift manni sem síđar reyndist vera annálađasti bankarćningi Íslandssögunnar, sagđi viđ nágrannana: "Nú verđur mađur ađ flytja, ţegar svona fólk kemur í hverfiđ". Hún var ţýsk. Hún bannađi syni sínum, sem var rauđhćrđur mjög eins og hún, ađ leika sér viđ mig. Ţetta sćrđi mig, ţví Tommi litli  var hinn besti drengur og gat ekki gert ađ uppeldi og innrćtingu móđur sinnar. Hann man ţađ líklegast ekki lengur, ađ ég varđi málstađ hans fyrir hrekkjusvínum sem stríddu rauđhausum. Ađ stríđa rauđhćrđum tók ég ekki í mál ţví pabbi minn var líka rauđhćrđur. Nógir voru nú fordómarnir.

Ţegar fađir minn var ađ byrja verslun á 6. áratugnum gat hann ekki fengiđ bankalán nema međ ţví skilyrđi ađ hann hefđi lögheimili sitt og heildsölu sína í Keflavík. Sá sem setti ţá afarkosti, sem náttúrulega áttu enga stođ áttu í lögum, hafđi eitt sinn veriđ međlimur í Ţjóđernissinnaflokki Íslendinga. Pabbi var hins vegar ekki bitur og leit á Ísland sem gjöf og leit á sjálfan sig sem Íslending, ţótt hann vćri aldrei álitinn vera ţađ. Ţađ voru fáir útlendingar sem Íslendingar sćttu sig viđ ađ fullu í sveitamennskuheimi sínum. Jafnvel ef menn vćru hálfgerđir sveitamenn eins pabbi, ţótt hann vćri fćddur og uppalinn í tveimur frćgum borgum í Evrópu, ţar sem forfeđur hans höfđu búiđ síđan á 17. öld.

Útlendingahatur Íslendinga er ţví ekkert nýtt nýtt fyrirbćri undir sólinni hjá mér. Íslendingar geta veriđ fjári leiđinlegir í framkomu og líklega hefur ţađ ekki batnađ mikiđ síđan útlendingar komu til landsins í meirum mćli. Móđurmálfasisminn hefur síst af öllu batnađ og sífellt er veriđ ađ senda ţau skilabođ til fólks, ađ ef ţađ lćri ekki íslensku reiprennandi, verđi ţađ aldrei almennilegir borgarar og heldur ekki börnin ţeirra.

Viđ ţessa fćrslu lćt ég fylgja mynd af pabba ţar sem hann er í Reykjavíkurferđ međ vini sínum af Vellinum. Myndin er frá 6. áratugnum. Hann var tíđur gestur á Vellinum ţegar hann varđ ađ búa í Keflavík samkvćmt "bođi" íslensks nasista. Hann var meira ađ segja međ fast gestavegabréf númer 10. Ekki ber ađ gleyma ţví ađ umgangur viđ Kanann var líka afar illa séđur. Ţađ mátti ekki fara hátt ađ ég fór iđulega á Völlinn međ föđur mínum sem barn.

Löngu síđar fór ég međ "skođanasystkinum" mínum í MH upp á Völl til ađ kynnast heimi hernámsliđsins, sem ég ţekkti ţá ţegar mjög vel af eigin reynslu. Ţá sá ég fyrst ađ herstöđvaandstađa mín átti ekki mikiđ skylt viđ hreint Ameríkanahatur (rasisma) annarra rauđliđa úr MH. Upplýsingafulltrúinn, sem tók á móti okkur, Thayer ađ nafni, gćti hugsanlega munađ eftir ţessari heimsókn okkar, og eftir ţeim dónaskap sem rigndi yfir hann frá íslenskum menntskćlingum í Hekluúlpum og Kínaskóm, sem ţóttust hafa höndlađ sannleikann um ástand alheimsins. Stór ţáttur herstöđvarandstöđu Íslendinga var einmitt útlendingahatur og eins og allir vita einkenndist almenn afstađa yfirvalda til Varnarliđsins einnig af kynţáttastefnu. Mismunandi ríkisstjórnir Íslendinga gerđu Bandaríkjamönnum ţađ klárt ađ t.d. negrar vćru ekki ćskilegir á Íslandi.

En aftur fram í nútímann. Ţegar hinir hreinhjörtuđu hrćsnarar hrópa "útlendingahatur" er ţađ iđulega sem svar viđ gagnrýni á fólk sem kemur til landsins úr ruslakistu ráđsstjórnarríkjanna fyrrverandi. Allt of stór hluti ţeirra kemur ţví miđur til ţess eins ađ rćna, rupla, selja dóp, nauđga og hóta. Gagnvart ţeim er ađeins ein tunga sem skilst. Ţađ er sú tćpitungulausa. Slíkt fólk á ekkert erindi á Íslandi. Ţađ nóg af alíslenskum krimmum fyrir. Ég skil ekki ţá útlendingavini sem geta stađiđ í ađ tala máli afbrotamanna. Miklu nćr vćri ađ líta í eigin barm og horfast í augu viđ eymd og fátćkt sem ekki er búiđ ađ útrýma á Íslandi. Heiđvirđir útlendingar muna örugglega spjara sig á Íslandi eins og fyrr, en engin ástćđa er ađ tala máli glćpamanna.


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Ásgeir Kristinn Lárusson

Takk fyrir fćrsluna - ţađ er ţarft ađ rifja upp Söguna. Augu okkar Íslendinga margra ćtla seint ađ venjast birtunni eftir ađ klöngrast var uppúr moldarkofunum.

Ásgeir Kristinn Lárusson, 31.3.2008 kl. 08:15

2 Smámynd: Valdimar Samúelsson

Ađ vera vinir útlendinga hefir ekkert ađ gera međ ađ verja land og ţjóđ fyrir ţeim. Fađir ţinn plantađi ţér hér og ţú ert íslendingur og ţakkađu honum fyrir ađ hann ţraukađi. Viđ höfum orđiđ fyrir innrás tug ţúsunda manna alla á ungu skeiđi bara ţeir gćtu náđ öllum konum sem eru lausar á ţessu tímaskeiđi. Reyndu ađ hugsa rökrétt ţetta er ekkert hatur í garđ útlendinga. Hugsađu skýrt ţetta er ađ reyna ađ verja ţađ sem viđ eigum. Land og ţjóđ. kannski ert ţú ekki nema hálfur íslendingur og hefir ţví ekkert stolt til lands og ţjóđar. kannski.

Valdimar Samúelsson, 31.3.2008 kl. 14:21

3 identicon

Valdimar, hvađ ertu ađ reyna ađ segja? Hver ćtti helst ađ hugsa rökrétt?? Og skýrt?? Lastu greinina til enda...skildirđu hana?

Mér finnst ţetta kjánalegt komment hjá ţér.

Benedikt (IP-tala skráđ) 31.3.2008 kl. 15:35

4 Smámynd: Tryggvi Thayer

Ég kannast viđ margt af ţessu líka. Ţessi Thayer sem ţú nefnir er fađir minn, Marshall Thayer. Eins og ţú segir ţá var hann upplýsingafulltrúi varnaliđsins en viđ fjölskyldan bjuggum í Njarđvík. Viđ vorum auđvitađ nánast međ skotmark viđ húsiđ okkar, JO númerin á bílnum í innkeyrslunni. Ég man ađ mađur kippti sig lítiđ upp viđ eggjakastiđ o.ţ.h. enda höfđum viđ varla lifađ viđ annađ síđan ég mundi eftir mér. En ţeir voru margir ameríkanarnir sem voru lítiđ skárri á ţessum tíma og fengum viđ oft ađ finna fyrir ţví upp á velli ađ viđ vorum ekki síđur útlendingar ţar. En á heildina litiđ hefur ţetta allt saman reynst hiđ besta veganesti.

Tryggvi Thayer, 31.3.2008 kl. 18:07

5 Smámynd: Valdimar Samúelsson

Fyrirgef Vilhjámur. las ekki síđasta kaflan. Ég er nćr nákvćmlega sammála ţér.  Burt međ glćpahyskiđ en eins og ég hef skrifađ áđur ţá fylgir ţađ ađ eilífu farandsverkamönnum. Ţetta hatur sem ţú ert ađ tala um frá í gamladaga er ekki lengur s.s nágranna hatur en ég vil ekki alla ţessa farandsverkamenn sem ţú raunar segir sjálfur. Fyrirgef aftur. Mundu ef ţú býrđ í danmörk ţá eru ţeir virkilega góđir ađ fylgjast međ grönnum ţetta gera allar ţjóđir. Kv V

Valdimar Samúelsson, 31.3.2008 kl. 19:37

6 Smámynd: Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

Ţakka ykkur öllum herrar mínir, fyrir góđar athugasemdir.

Tryggvi Thayer, mikiđ er ég ánćgđur ađ sjá ađ minni mínu fer ekki aftur. Nafn föđur ţíns kom eiginlega upp úr undirmeđvitundinni í höfđu mínu ţegar ég var ađ skrifa ţetta og rifja ţetta upp um leiđ. Ég var ekki einu sinni viss um ađ ég hefđi munađ nafniđ rétt.

Ţađ sem man sérstaklega vel eftir í fari föđur ţíns var sú kurteisi sem hann sýndi rútufylli af rugluđum unglingum úr Reykjavík, sem ćtluđu í heimsókn á Völlinn í blindbil, til ađ sjá úrkynjun Kananna eđa eitthvađ annađ "lásí". Okkur var m.a. hleypt inn á  PTO (PTA)-carnival í flugskýli stóru, en á slíka hátíđ hafđi ég fariđ oft á sem barn. Ţótti sumum félögum mínum ţađ nú dćmigert fyrir ómenningu Bandaríkjamanna. Mér fannst bara gaman.

Ćtli eggjakast sé gamall Íslenskur siđur til ađ bjóđa útlendinga velkomna?

Ţađ var eiginlega eftir ţessa ferđ á Völlinn og yfirlýsingu félagsmanna Róttćka Félagsins í MH um Ísrael, ađ ég ákvađ ađ ganga mínar eigin leiđir í stađ ţess ađ vera međ í hópi fólks sem ađeins gat "fúnkađ" međ ţví ađ vera algjörlega sammála í hatursglósum. Ég uppgötvađi ađ ég var ekki hinn dćmigerđi kommi.

Ég er hjartanlega sammála ţér um ađ ţetta einkennilega hegđunarmynstur umhverfisins var gott veganesti, sem hefur gefiđ manni innsýn í ýmislegt, sem ađrir ekki sjá.

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson, 31.3.2008 kl. 20:15

7 identicon

Athyglisverđ grein Vilhjálmur, eiginlega stórgóđ. Gott ađ ţú segir frá ţessari reynslu ţinni. Ég geri ráđ fyrir ađ fađir ţinn hafi veriđ Gyđingur, ţar sem ţú virđist vera ađ segja okkur ađ hann hafi veriđ merktur gyđingastjörnunni.  Ég er soldiđ hissa á ţví, mér fannst alltaf sjálfri, alla vega í minni fjölskyldu var mikil virđing borin fyrir Gyđingum. En mér finnst ţeir einstaklingar sem gerđust Íslendingar hér í den, hafa virkilega sýnt okkur og kennt, hvađ hćgt var ađ gera, en í einhverri heimóttarhegđun og tortryggni til ţess sem ađ utan kom, mótuđu ţessa hallćrislegu hegđun.  Mér ţykir bara leiđinlegt ađ heyra ţetta.

   En mikiđ lifandis ósköp og skelfing er ég fegin skrifum ţínum um skćlingana í MH í hekluúlpunum, og Kínaskónum.....Orđ í tíma töluđ, mér fannst svo leiđinlegt ađ horfa upp á ţetta.

Sólveig Hannedóttir (IP-tala skráđ) 31.3.2008 kl. 23:40

8 Smámynd: halkatla

ég er mjög leiđ eftir ađ hafa lesiđ um framkomuna í garđ föđur ţíns - ég vil trúa ţví ađ hlutirnir hafi skánađ ţví ţetta er skömm Íslands og ţađ er engin leiđ ađ komast yfir hana nema sćtta sig viđ orđinn hlut, iđrast og breytast. 

ég bý útá landi og ţví fleiri útlendingar sem koma hingađ ţví betri verđa samskiptin milli ţeirra og innfćddra. Ég vildi ađ ţađ gćti orđiđ algilt fyrir allt landiđ, reyndar er fólkiđ sem kemur hingađ flest ef ekki allt af "góđa" taginu.  

halkatla, 1.4.2008 kl. 00:16

9 Smámynd: Gestur Halldórsson

Takk, takk, fyrir ađ fá ađ deila ţessari frásögn međ ţér. Ţađ er ekki ofsagt um okkur íslendinga, minnimáttarkenndin og hvernig oft er brugđist viđ henni. Stórgóđar greinar hjá ţér Vilhjálmur.

Bíđ spenntur eftir meiru.   Blessiţig GH.

Gestur Halldórsson, 3.4.2008 kl. 19:13

10 Smámynd: Aron Björn Kristinsson

Góđ grein og er ég ţér loksins sammála í einhverju. Ţađ er ekki útlendingahatur ađ vilja ekki sjá erlenda glćpamenn á landinu.

Samt ţetta međ tungumáliđ, mér finnst ađ viđ ćttum ađ gera ţađ sama og Svíđţjóđ, skilda alla í tungumálakennslu, annars fćrđu bara ekki ađ vinna. Ég ćtlast á engan hátt til ađ útlendingar tali lýtalausa íslensku, enda er ţađ óraunsćtt. Eiginmađur frćnku minnar er útlendingur, hana talar hana mjög vel, en beygingarnar vilja stundum ruglast hjá honum, mađur leyđir bara slíkt hjá sér.

Íslenskan er eitthvađ sem öllum Íslendingum ţykir vćnt um (eđa ćttu ađ ţykja ţađ), og ţađ er leiđinlegt ţegar pabbar okkar og mömmur, afar og ömmur geta liggur viđ ekki lengur fariđ út ađ borđa vegna tungumálaörđuleika. Ég ţekki hörkuduglega útlendinga sem eru heiđvirđir og gott fólk, en sumir ţeirra leggja engan metnađ í ađ lćra stakt orđ í íslensku og fer ţađ alltaf jafn mikiđ í taugarnar á mér.

Gott mál ađ ég skuli vera ţér sammála í einhverju, enda erum viđ ekki ađ rćđa mikiđ hitamál okkar beggja, ţ.e. Pelstínu og Ísrael:) 

Aron Björn Kristinsson, 8.4.2008 kl. 16:01

11 Smámynd: Ólafur Ţórđarson

Einstaklega skemmtileg grein til aflestrar. Mikiđ satt í henni hvađ viđhorf fólks varđar. Ég held ađ ţađ geti veriđ erfitt ađ vera "útlendingur" í hvađa landi sem er og misjöfn viđbrögđin hjá skrílnum sem lengst hefur búiđ á viđkomandi landsspildu. Ég á t.a.m. erfiđara međ ađ búa í BNA eftir ţví sem ég er lengur hér, ekki endilega margir sammála eđa á sömu bylgjulengd. Kannski er einhver samheldni sem er nauđsynleg mannssálini og ađ missa af henni eđa finna fyrir tilgangslausum mótţróa getur veriđ sárt og valdiđ reiđi og tilfinningu um útskúfun.

Kenni dóttur minni íslensku og velti stundum fyrir mér hvort hreimur hjá henni geri henni kleift "ađ nokkurn tímann verđa íslensk." Viđ sjáum bara hvernig ţetta ţróast. 

Ólafur Ţórđarson, 10.4.2008 kl. 02:28

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Höfundur

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson
Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

vilhjalmur@mailme.dk

Bćkur

Kynning á nokkrum fćrslum, greinum og bókum PostDocs


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband