Leita í fréttum mbl.is

Fćrsluflokkur: Heilbrigđismál

Eru lćknar hafnir yfir lög og reglur á Íslandi?

masquebu8.jpg

Tómas Guđbjartsson heitir íslenskur skurđlćknir sem mikiđ var í fréttunum ţegar íslenskir lćknar hótuđu sér til hćstu launa í sögu Íslands. Ţessi sami Tómas hefur nú veriđ hreinsađur af sjúkrahúsi í Svíţjóđ fyrir ţátttöku sína í misheppnađri skurđađgerđ, ţar sem plastbarki var grćddu í Erítreumanninn Andemaria Beyene sem stundađi doktorsnám í jarđfrćđi á Íslandi.

Tómas lýsti ţví yfir ađ "ţungu fargi vćri af honum létt, ţegar sjálfsótthreinsandi skýrsla Karolinska spítalans í Stokkhólmi birtist fyrir nokkrum dögum. Ţar var ásökunum Bengt Gerdins fyrrv. prófessor í Uppsölum um ađ ítalski lćknirinn Paolo Macchiarini hafi framiđ brot afneitađ međ afar vafasömum rökum. Mat sjúkrahússins á sjálfu sér og starfsmönnum sínum er auđvitađ ekki hlutlaus dómur.

Nils Eric Sahlin formađur siđanefndar hjá sćnsku vísindaráđinu segir nú, ađ skýrsla Karólínska sjúkrahússins um barkaađgerđir ítalska lćknisins Macchiarini sem kynnt var í síđustu viku - sé skandall.

Íslensk siđanefnd verđur ađ taka á ađgerđ Tómasar og Óskars Einarssonar, sem unnu međ Paolo Machiarini. Til hvers höfum viđ annars siđanefndir? Eru íslenskar siđanefndir bara til ţess ađ sýkna lćkna sem gera mistök og til ađ bjarga kollegunum fyrir horn?

Paolo Macchiarini er einn af ţessum ítölsku lćknum sem tekst ađ sannfćra allt og alla um yfirnáttúrulega getu sína. Viđ höfum séđ ţá nokkra, t.d. náungann Sergio Canavero, sem nú stefnir ađ ţví ađ grćđa höfuđ á fólk - eđa lćknirinn Tullio Simoncini sem hélt ţví fram ađ hćgt vćri ađ lćkna krabbamein međ bökunarsóda. Ţessir lassarónar eru fyrst fremst ađ hugsa um bankareikninginn sinn og frćgđina. Paolo Macchiarini er nú orđinn frćgur af endemum og samstarfsmenn hans einnig.

Ef siđanefnd í lćknisfrćđi undir Vísindaráđi Svíţjóđar telur ástćđu til ađ tala um skandal, ćttu ábyrg, íslensk yfirvöld vitaskuld ađ hefja rannsókn á ađkomu tveggja íslenskra lćkna sem unnu í samvinnu viđ Macchiarini. Ábyrgđ međverkamanna Macchiarinis er mikil og laun ţerra eftir ţví. Hćstu launum fylgir ósjaldan mesta ábyrgđin! Kannski eru launin hjá ţeim sem sitja í siđanefndum á Íslandi of lág til ađ nokkuđ sér gert. Kannski dćma lćknar sig sjálfir?


Sápan af Landsspítalanum

tommi_laeknir.jpg

 

Myglulćknirinn

Í 80 ára byggingu er enginn korkur. Ef mygla er komin í kork í vegg Landspítala er ţađ vegna síđari framkvćmda viđ gluggaumgjörđir. Ţađ gćti afi Tómasar Guđbjartssonar yfirlćknis (f. 1965) og nafni hans hafa getađ sagt honum. Hann var líka iđnađarmađur og byggđi mörg húsin. Prófessor Tommi er ekki ađ segja satt í sápu Sjónvarpsins frá Landspítalanum. Má biđja um nöfn ţeirra lćkna sem veikst hafa af myglu á Landspítalanum? Nei, allar upplýsingar um lćkna á Íslandi eru hernađarleyndamál. Orđ ţeirra eru orđ guđa, og viđ eigum bara ađ trúa ţeim og halda svo kjafti.

geymsla.jpg
Rauđa örin sýnir ađ ekki er ţetta geymsla eđa gćsla. Ţetta er sjúkrastofa sem hefur veriđ notuđ undir hirđuleysi á Landsspítalanum.

 

Kompur og geymslur

Áriđ 1971 voru sjúklingar líka settir inn í kompur, og ţađ miklu minni en "tćkjageymslan" (gćslustofan)  međ súrefnisinntakinu á Landspítalanum nú. Skilti er hćgt ađ taka af og setja á ađ vild. Tćkjageymslan sem Tommi lćknir sýndi okkur er greinilega upphaflega stofa fyrir sjúklinga.

Afi minn fékk eitt sinn mikla bólgu í hálsinn. Mig minnir ađ ţađ hafi veriđ um 1972 og einhver lćknalalli var búinn ađ ákveđa ađ hann vćri međ krabbamein. Allir voru kvaddir til til ađ kveđja afa á Landspítalanum. Hann átti ekki langt eftir samkvćmt lćkninum en samt hafđi hann veriđ settur inn í litla kompu, ţví fínni mađur ţurfti ađ vera á stofunni sem hann kom upphaflega á.

Síđan kom í ljós ađ lćknaljósiđ sem taldi afa vera međ krabbamein, hafđi ekki sóst bóklega námiđ sérlega vel, ţví afi var bara međ hressilega ígerđ og spýttist gröftur út um alla skurđstofu er lćknarnir ćtluđu ađ skođa krabbameiniđ. Afi lifđi í 20 ár í viđbót og hlaut sem betur fer engan skađa af dvöl sinni á Landsspítalanum, ţar sem hann var dćmdur krabbameinsdauđa, áđur en hann hafđi veriđ rannsakađur ađ ráđi.

Faraómaurar

Faraómaurar, sem einnig hrjá íslenska lćkna í launakapphlaupi ţeirra viđ sjálfa sig, eru vottur um lélegt hreinlćti. Ţađ hefur lengi veriđ vandi á Landspítalanum, og hefur sá vandi ekkert minnkađ ţó laun lćkna hafi hćkkađ verulega eftir áriđ 2000. Lćknar gera ekki hreint, ţeir heimta bara hćrri laun.

Launabarátta íslenskra lćkna er hins vegar ekki trúverđug. Tvćr vesalings lćknamúmíur sem áđur unnu á Íslandi, allar gegnblautar af myglu og maurbitnar, réđu sig í föst störf í Noregi í fyrra. Líklega hafa ekki fleiri vafningar komist til fyrirheitna landsins vegna verkfalls flugumferđastjóra og flugmanna. Sögur af íslenskum faraómaurum gćtu hafa orđiđ til ţess ađ fćrri lćknar fóru frá Íslandi en ţeir sem lofuđu okkur ţví í síđustu atrennu.

Sápan af Landsspítalanum heldur örugglega áfram... í bođi lygaveitunnar RÚV.


Vondar fréttir um hollustu fisks og Omega 3

Poisson Poison

Snemma í morgun las ég um rannsókn danskra vísindamanna sem hefur veriđ birt í tímaritinu Atherosclerosis og ber hún heitiđ Intake of traditional Inuit diet vary in parallel with inflammation as estimated from YKL-40 and hsCRP in Inuit and non-Inuit in Greenland. Í frétt Jyllands-Postsens er greint frá rannsókninni, sem fór fram á eldri borgum á Grćnlandi, og niđurstađan fćr örugglega marga til ađ gapa og ađra til ađ rífast um réttmćti hennar

"Enkeltfaktor" (monocausal) rannsóknir eru alltaf "öruggar", en niđurstađan er ekki alltaf afgerandi fyrir t.d. lćkningu og skilning á sjúkdómi. Fleiri ţćttir en einn geta valdiđ sjúkdómi og sjúkdómur er samsettur hlutur. Danski lćknirinn Stig Andersen, sem stýrir ţessari rannsókn á Grćnlandi segir: "Ţrátt fyrir ađ í 40 ár hafi veriđ gerđar óteljandi rannsóknir á fyrirbyggjandi áhrifum fiskiolíu á blóđtappa í hjarta, hefur aldrei fundist óyggjandi sönnun fyrir ţví ađ olían hafi áhrif. Ef til vill er allt tal um ađ feitur fiskur varni hjarta- og ćđasjúkdómum lygasaga."  Ein meginniđurstađa rannsóknarinnar er ađ kenningin um ađ feitur fiskur sé hollur sé mýta, mýta sem varđ til er danskur lćknir tengdi saman Omega-3 (n 3) fitusýrur og lága tíđni hjartabilana á Grćnlandi.

Ţessi nýja rannsókn, sem var gerđ á 535 íbúum á Grćnlandi, inúítum og öđrum, sýndi, ađ ţeir sem lifđu mestmegnis af sjávarfangi og sjávarspendýrum höfđu miklu hćrri tíđni af bólgum í líkamanum en hjá ţeim sem ekki lifđu af sjávarfangi í eins miklum mćli.

Ţetta leiddi hugann af doktorsritgerđ sem ég nýlega gluggađi í. Ţađ er merk ritgerđ Elínar Ólafsdóttir lćknis um sykursýki 2, sem ber titilinn  Metabolic and environmental conditions leading to the development of type 2 diabetes and the secular trend in mortality risk between 1993 and 2004 associated with diabetes.  A population-based cohort study using the Icelandic Heart Association´s Reykjavík and AGES-Reykjavik studies. Ţar kemur fram ađ fólk úr, eđa ćttađ úr sveit hafđi lćgri tíđni sykursýki 2 og hćrri lífslíkur en fólk úr ţéttbýli, ţar sem fólk hefur lengstum borđađ meiri fisk en í inn til landsins. Dr. Elín skođađi í rannsókn sinni matarrćđi einstaklinganna og uppruna (sveit eđa ţéttbýli). Sumir fengu of lítiđ kalk og ađrir of lítiđ C-vítamín, en í ţéttbýli viđ sjávarsíđuna borđađi fólk meira fiskmeti en til sveita og tíđni sykursýki 2 hjá ţeim sem ćttađir voru úr sveit var lćgri en ţeirra sem voru úr ţéttbýli.  Nýjar rannsóknir sem ég hef lesiđ sýna ađ sykursýki 2 tengist bólgum (inflammation) á einhvern hátt, ţó menn séu langt frá ţví ađ vera sammála um hvernig. Ţetta fćr mig til ađ hugsa, hvort eitthvađ sé hugsanlega innbyrđis tengt hér.

Getur veriđ ađ hinn holli fiskur, lýsisgrúturinn og trúin á hiđ heilaga Omega-3 eigi sök á bólgum, gigtarsjúkdómum og annarri óáran, sem svo veldur (örugglega ásamt öđrum ţáttum) auknum hjartasjúkdómum og jafnvel einnig hárri tíđni af sykursýki 2 ?

Ég hćtti samt ekki ađ borđa fisk, ţví persónulega er ég á ţeirri skođun ađ flestir hlutir eigi sér fleiri en eina orsök og ađ allt sé gott í hófi, líka fiskur (hef ţó ekki geta beitt ţessari reglu á súkkulađi).

Mér ţćtti áhugavert ađ vita meira um hvernig matarrćđi ţeirra sem rannsakađir voru á Grćnlandi var í ćsku. En mér sýnist ţó, ţegar öllu er á botninn hvolft, ađ ćrin ástćđa sé fyrir Íslendinga ađ íhuga hvort lýsisţamb og Omega-3 pilluát sé yfirleitt gott. Kannski ćtti fólk ađ hćtta í nokkurn tíma á Lýsi og sjá hvort ađ bólgurnar neđst í bakinu og gigtin minnkar ekki. En áhugaverđ er hins vegar rannsókn Dananna á Grćnlandi, og vert fyrir Íslendinga ađ fylgjast međ henni og rćđa gaumgćfilega.


Hjólkoppasamsteypan

Árangur af sleitulausri hjólkoppasöfnun brćđranna Össurar og Magnúsar Skarphéđinssona hér á árum áđur ber nú ávöxt.

Um nćstu helgi, ţegar Össur lćtur ađ störfum sem innsti koppur í búri utanríkismála, tekur hann viđ störfum sem sölustjóri Hjólkoppsamsteypunnar. Hann verđur einnig safnstjóri Hjólkoppasafnsins.

Hjólkoppasalan

Magnús heldur hér á hjólkoppi úr Dodge sem ţaut af bíl yfir ţvert Rauđavatn áriđ 1977. Ţessi koppur er einn af dýrgripum Hjólkoppasafnsins. Koppurinn er gjöf úr einkasafni Össurar Skarphéđinssonar.

Össur hlakkar mikiđ til ađ byrja í Hjólkoppasamsteypunni, enda orđinn langţreyttur á ađ litlir karlar úti í heimi (geymi) séu í tíma og ótíma ađ skamma sig í síma.


Silly konur

s8

Fagurkerafélag íslenskra karla krefst ţess nú ţegar, ađ birtar verđi skrár yfir íslenskar konur međ gervibrjóst. Ţađ á ekki ađ líđast ađ konur međ iđnađartúttur, allar vellandi í sílikoni, villi á sér heimildir.

Ef konur hafa látiđ stćkka á sér brjóstin međ iđnađarsílikoni, geta ţćr sjálfar borgađ fyrir ađ láta skipta um bobbingana í börmum sér. Iđnađarslys í börmum ţeirra getur ekki talist vandamál íslensku ţjóđarinnar. En ef svo er, ţá ber auđvitađ ađ birta lista yfir allar konur á Íslandi sem vilja láta ríkiđ borga fyrir brjóstaskipti og ađra duttlunga sína og hégóma.

Undanţegnar ţessari kröfu fagurkerafélagsins eru ađ sjálfsögđu konar sem vegna slysa eđa sjúkdóma hafa fengiđ brjóstafyllingar.

penosil-premium-silicone-remover-1391

Saltnámur ríkisstjórnarinnar

Saltbrandur
 

Nú er örugglega einhver samsćrisklíkan í rétttrúnađarkirkju ríkisstjórnarinnar sem heldur ađ of mikiđ „iđnađarsalt" hafi sprengt botnlangann á Velferđarguđbjarti. Um leiđ og ég óska ráđherranum góđs bata, er best ađ slá ţví föstu ađ Guđbjartur er ekki fórnarlamb iđnađarsalts, frekar en nokkur annar Íslendingur. En saltiđ verđur samt örugglega fyrsta mál á ţingi eftir jólafrí. Ekkert er mikilvćgara en ađ rugla um sama saltiđ međ mismunandi nafni og pakkningum.

Saltćđiđ, sem gripiđ hefur um sig á Íslandi, lýsir íslenskri ţjóđ afar vel. Ţađ er allt of mikiđ af velsöltuđum vitleysingum á Íslandi. Ég bloggađi um saltmáliđ í síđustu fćrslu minni og reyndi ađ koma ţeim sem vilja í skilning um ađ iđnađarsaltiđ svo kallađađa, sem nú ćrir sumt fólk, veldur ofsjónum og hita hjá enn öđrum, er sama saltiđ og t.d. Jozo salt sem selt er á Íslandi og sem kemur frá sama framleiđanda, Azko Nobel. Borđsaltiđ er bara betur sigtađ, hefur veriđ geymt inni, til ađ ţađ komist ekki raki ađ ţví, en "Industrisalt" Azko Nobel inniheldur ekki eins mikiđ jođ og danskt borđsalt sem selt er í verslunum á Íslandi.

Matvćlaiđnađur á Íslandi er vćntanlega iđnađur og iđnađarsaltiđ er gott ađ nota í ţeim iđnađi.  

En kannski er matvćlaiđnađur á Íslandi ekki iđnađur. Kannski vilja menn nota borđsalt međ jođi í pćkil fyrir hangikjöt og borga 200% meira fyrir saltiđ.

„Vegasalt" vćri annađ mál, en mig grunar ađ vegsalt séu notađ í gífurlega miklum mćli í leikskólum. Getur veriđ hćttulegt.

Ég rćddi í morgun viđ talsmann og sölustjóra hjá Azko Nobel Salt i Mariager i Danmörku, Ole Cleemann, sem gat stađfest ţađ sem ég hafđi skrifađ í gćr. Hann hafđi talađ viđ fréttamann Útvarpsins og skýrt út fyrir henni máliđ. (Útvarpiđ eđa sjónvarpariđ voru reyndar ekki ađ birta bréf Cleemanns, en greindu bara frá ţví međan grátkórinn heldur áfram). Ţetta er allt saman sama saltiđ eins og ég greindi frá á bloggi mínu í gćr. Munurinn er pakkningin. En ég geri mér grein fyrir ţví ađ ţetta mál á efir ađ ná langt áđur en Íslendingar sjá hvernig leikiđ hefur veriđ međ ţá eins og fífl á fjóshaug.

Bráđlega (sjá neđar) kemur út yfirlýsing frá Azko Nobel Salt, sem ég mun setja hér á bloggiđ ţegar hún kemur.

Muniđ svo, ekki meira en 6 grömm af salti á dag. Allt salt er óhollt í of miklum mćli. Reyniđ heldur ađ finna hiđ náttúrulega salt í matnum.

Vigga Hauks er ađ skilja ţetta

20120116-Industrial-salt-info,-final

Eitruđ pilla til apótekara og ómenntađs starfsfólks ţeirra

eitrađar pillur
 

Um daginn bárust fréttir af ţví ađ óhemjulega mörg mistök vćru gerđ í apótekum á Íslandi. Menn međ hjartaveilu eiga á hćttu ađ fá nikótínpillur og drepast, og fólk međ gigt getur alveg eins fariđ heim úr apóteki međ viagra.

Í gćr, tćpri viku síđar, er aftur frétt í Sjónvarpinu međ viđtali viđ forstöđukonu Lyfjaeftirlitsins, sem tekiđ hefur veriđ upp viđ sama tćkifćri og ţegar fréttamađurinn spurđist fyrir um mistökin í apótekum. Nú er hins vegar fréttin sú, ađ ţađ sé mjög langt á milli lyfjafrćđinga og lyfjatćkna í apótekum og útsölustöđum lyfja. Í sumum lyfsölustöđum er enginn lyfjafrćđingur. Ţetta er ástand sem ađ sögn hefur skapast af "hagrćđingu" í lyfsölugeiranum.

Gott hefđi veriđ ađ fá síđari fréttina međ ţeirri fyrri, ţví ţađ er augljóst ađ fćđ lyfjafrćđimenntađs fagfólks í apótekum er ađalástćđan fyrir ţví ađ gigtveikt fólk getur átt ţađ á hćttu ađ fá ţungunarpróf međ sér heim úr apótekinu.

Nýlega var líka frétt, ţar sem greint var nýjung sem tvćr ómenntađar afgreiđslustúlkur í Apóteki á Akureyri brydduđu upp á. Ţćr létu kaupendur lyfja fá málshćtti, spakmćli og fleygar setningar međ í lyfjapokann. Enn sćtt. Hvađa málshátt ćtli hjartveiki mađurinn sem fékk nikótínpillur hafi fengiđ í pokann sinn? Jú ég veit ţađ: Oft má lyf úr eitri brugga.

Hér er einn málsháttur handa apótekurum sem vegna grćđgihagrćđingar rekur fullmenntađ fólk, lyfjafrćđinga og -tćkna, til ađ ráđa litlar, sćtar sumarstúlkur međ málshćtti á skítalaunum.

Margur verđur af aurum ap(ótekar)i

Apatek


Julian aftur grunađur um nauđgun

Assangulak

Eitthvađ sjá ţeir nú rotiđ í andfćtlingnum og lekameistaranum Julian Assange í Svíţjóđ, ţví nú er aftur hafin rannsókn á meintri nauđgun sem hann á ađ hafa framiđ ţar í landi. Nýlega var ásökunum um slíkt reyndar vísađ frá. Sjá Frétt Dagens Nyheter .

Hvađ ćtli skeggjuđ talskona Assange frá Íslandi segi um konurnar sem ásaka Julian Assange? Er minni ástćđa til ađ taka ţćr trúarlegar en konurnar sem Ólafur biskup réđst á? Julian ţessi er kannski svipuđ "týpa" og Ólafur biskup?

Mig minnir ađ ein íslensk ţingkona hafi boriđ Assange vel söguna, en kannski hefur hann barasta ekki ţorađ ađ vera međ neinn perrahátt viđ kvenskörungana á Íslandi.

Nú verđur ţetta allt rannsakađ og kannski lekiđ á Wikileaks. Eigum viđ ekki heimtingu á ţví, lítilfjörlegur almenningurinn, sem ekki hefur umgengist andans menn eins og Ólaf biskup og Julian Wikuleka.


Gnarr Muminthal kom loks út úr skápnum

Screen-shot-2010-08-05-at-10_05_15-PM_300x200
 

Ţetta er hinsegin blogg, og ţiđ eruđ hér međ ađvöruđ.

Ţađ hefur líklega ekki fariđ fram hjá neinum ađ Gnarr kom út úr skápnum í Múmíndal. Ekki eru ţví allar ferđir íslenskra stjórnmálamanna fýluferđir. Viđ óskum Gnörr til hamingju. Hver vill ekki sjá Svavar Gestsson og Össur koma saman út úr skápnum? Jafnvel Egil Helgason - sem múmínmömmu.

Ha, er hann ţađ ekki ţegar? Nei, hann er Seifur.

Reiđir múmínálfar hafa hins vegar dćmt Gnarr til grýtingar in absentia. Segja ađ Gnarr hafi leitađ á Múmínsnáđa. Múmínpabbi segist ekki geta fyrirgefiđ Gnarr, ţann smánarblett sem hann hafi sett á allan dalinn ţegar hann hélt ţví fram ađ dalurinn vćri hluti af ESB. Viđ snertum ekki evruna, segir Múmínpabbi, sem segir ađ öll viđskipti í dalnum fari fram í fríđu.

Menn töldu sig snemma sjá ađ kvisturinn var kynlegur, ţá er Gnarrinn hélt sýningu á helgimyndum sínum í Fríkirkjunni hér um áriđ.

Gnarr Muminthal

Kona verđur forseti

Vigdis-175x249

... en var ţađ ástćđan fyrir ţví ađ Forlagiđ ákvađ ađ "airbrusha" hana áttrćđa á kápumynd ćvisögunnar.

Viđ höfum mismunandi álit á Viggu. Ţađ batnar ekki né versnar úr ţessu. Og ekki međ mynd af konu sem greinilega neitar ađ veriđ sigruđ af Elli kerlingu (og kannski er hún ţađ ekki?). Kápumyndin gćti veriđ vísir ađ innihaldi bókarinnar, en vonandi er ţađ ekki loftburstađ og ofsniđiđ ađ ađstćđum.

Höfundur ćvisögunnar Páll Valsson, fćddur 1960, fáeinum mánuđum yngri en ég og samferđa í MH á sínum tíma, virđist eldri en söguhetjan (dćmiđ sjálf). Aldurinn og sagan fara misjafnlega međ fólk.


Nćsta síđa »

Höfundur

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson
Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

vilhjalmur@mailme.dk

Bćkur

Kynning á nokkrum fćrslum, greinum og bókum PostDocs


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband