Leita í fréttum mbl.is

Azzah

Gaza 1857 

Azzah áriđ 1857

Azzah, eđa Gazaborg eins og hún heitir á arabísku, er ćvagömul borg. Borgin var ađ öllum líkindum stofnuđ af Egyptum, en var síđar undir yfirráđum Filistea, sem sumir rugla vísvitandi viđ hinn mög svo blandađa hóp Palestínumanna nútímans. Borgin lá í alfaraleiđ milli Egyptalands og Asíu og var ţví mikilvćg fyrir verslun og íbúarnir voru fyrr á tímum velstćđir mjög. Um 150 f. Kr. réđu Gyđingar ţađ ríkjum en var bolađ burt af Rómverjum. Síđar var borgin byggđ kristnu fólki. Alla tíđ bjuggu ţó Gyđingar í borginni og mikils metnir rabbínar og lćrifeđur störfuđu ţar. Margoft var reynt ađ koma gyđingunum í burtu og voru ţar ađ verki alls kyns "illmenni" og "ruddar": Persar, krossfarar, múslimir, Tyrkir og Bretar.

Eitt stćrsta samkunduhús gyđinga til forna var í Azzah. Egypskir fornleifafrćđingar fundu rústir samkunduhússins áriđ 1966. Ţegar ţeir birtu niđurstöđur sínar, héldu ţeir ţví fram ađ ţetta vćru rústir kirkju. Ári síđar, rétt áđur en Ísraelsmenn hertóku svćđiđ,  fundust leifar mósaíkmyndar af Davíđ konungi, syni Jesse. Egypsku fornleifafrćđingarnir birtu grein um fund sinn og héldu ţví fram ađ mósaíkmyndin sýndi Orfeus, ţó svo ađ yfir myndinni stćđi "Davíđ" á hebresku. Skrítiđ hvernig men geta tapađ allri glóru vegna haturs.

David in Gaza

Hann Allan Johnston, sem nú er í Gaza í bođi "vina" sinna, skrifađi áriđ 2004 um fornleifarannsóknir og fornleifar á Gazaströndinni. Honum tókst ađ greina frá sögu svćđisins án ţess ađ nefna Gyđinga. Nú sýpur hann seyđiđ af vinsemd sinni viđ vitleysingana, sem eru ađ eyđileggja svćđiđ.

Alvarlegra er, ađ margar fornminjar sem til vitnis eru um veru gyđinga á ţessu svćđi, hafa veriđ eyđilagđar af Palestínumönnum í viđleitni ţeirra ađ sýna hinum auđtrúa umheimi, ađ ţeir hafi búiđ frá örófi alda á svćđinu. Tengdafađir forseta íslenska lýđveldisins á reyndar ýmsar merkar fornminjar sem sýna tilvist  gyđinga í Gaza fyrr á öldum, áđur en Palestínumenn "urđu til".

Til ţess ađ gera langs sögu stutta: Áriđ 1929 voru gyđingar sem búsettir voru í Gaza ţvingađir í burtu af Bretum eftir ađ arabar höfđu myrt 150 Gyđinga í borginni

GAZA

Og ef dćma má út frá ţessu frímerki, höfđu Egyptar ákveđnar skođanir á yfirráđum sínum yfir Gaza áriđ 1948. Hugsiđ ykkur hvernig ástandiđ í Gaza hefđi veriđ ef Egyptar hefđu ţar enn yfirráđ.

Ísraelar ("búsetar") yfirgáfu Gazaströnd áriđ 2006. Enn er ţeim ţó kennt um skálmöldina ţar og blađamenn tala enn um hersetu Ísraels. Ef ţađ hefur fariđ fram hjá löndum mínum, ţá stjórna hryđjuverkasamtökin Hamas Gaza í dag ţessum landskika í raun. Ţau eru studd af einfeldningum á vesturlöndum, sem vantar einhvern ađ hatast út í til ađ upphefja sjálfa sig.

Fyrir skömmu ćtlađi utanríkisráđherrann okkar, hún Ingibjörg Sólrún, ađ heimsćkja ţetta litla strandríki til ađ eiga samleiđ međ Norđmönnum í stuđningi ţeirra viđ Palestínumenn. Ég minni menn gjarna á ađ Norđmenn eru ţjóđin sem ekkert sagđi ţegar gyđingum Noregs var smalađ í skip til Ţýskalands áleiđis til Auschwitz, en ţeir halda ekki vatni né sönsum ef sođinn er krabbi í beinni útsendingu í norska sjónvarpinu. Ingibjörg Sólrún á samleiđ međ ţjóđ sem reyndi ađ setja peninga myrtra norskra gyđinga í eigin vasa og sem nú sendir sekkjafylli, nei gáma af peningum til Hamas. Ingibjörg vill eiga samleiđ međ Norđmönnum sem styrkja áframhaldandi morđöldu međal Palestínumanna. Á fé Íslendinga ađ fara í sömu vitleysuna?

Mér var hugsađ til eins atriđis varđandi Gaza. Ţegar Ísraelsmenn gjalda í sömu mynt fyrir eldflaugaárásir Hamas á saklaust fólk í Ísrael, segja fréttastofur einatt frá ţví hve margir óbreyttir borgarar hafi falliđ í Gaza. Ţegar Hamas og Fatah berast á banaspjót eru oftast ađeins upplýsingar um tölu fallinna og sćrđra, en ekkert um fjölda fallinna óbreyttra borgara. Er ţetta ekki dálítiđ skrítiđ? Ef til vill fćr Ingibjörg Sólrún skýringu á ţessu í ferđ sinni til Gaza. Gazalega verđur gaman ţá.

Ítarefni um sögu gyđinga á Gaza.


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 identicon

"...Filistea, sem sumir rugla vísvitandi viđ hinn mög svo blandađa hóp Palestínumanna nútímans."

 Áhugaverđ setning, í ljósi ţess hve útbreiddur ruglingur er á milli Ísraelíta til forna og "gyđinga" nútímans. Ţađ er einmitt sá misskilningur sem gerir ţađ ađ verkum ađ ţeim var afhent land sem fćstir ţeirra geta gert nokkurt genetískt eđa sögulegt tilkall til.

G. H. (IP-tala skráđ) 22.6.2007 kl. 19:13

2 Smámynd: Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

G. H. , ţú ert sannur Norđmađur, enda genetískt kominn af ţeim - eđa kannski ertu bara erfđafrćđilega séđ Kelti eđa jafnvel Sami ("Lappi"). Ţú ćttir ađ fara aftur "heim", ţví ţú hefur sögulegt og genetískt tilkall til eins og jafnvel tveggja smákonungsdćma í Noregi.

Ég skil ekki rök ţín og mig grunar ađ ţú sért ađ tala um eitthvađ sem er ţér ofviđa

Gyđingar og Ísraelítar eru ekki bara erfđafrćđilega stćrđ eins og ţú og restin af  "hreinu" hjörđinni hans Kára Stefánssonar á Fróni.

Gyđingar eru ekki "rasi" eins og Hitler hélt og byggđi útrýmingarherferđ sína á.  Gyđingar eru miklu meira en eitthvađ sem hćgt er ađ mćla međ litningum og stćrđ nefsins.

Gyđingum var afhent ţađ land, sem ţeir höfđu búiđ í í aldarađir, og bjuggu í,  ţegar er "ţeim var afhent ţađ" áriđ 1948.

Palestínumenn, sem heldur eru ekki "genetísk" og einleit "ţjóđ", og vinir ţeirra eins og G.H. vilja helst ekkert heyra um tilvíst gyđinga og tína til svona kjánarök,  "genetískar og sögulegar" sannanir. 

G. H. ţú virđist hafa misst úr nokkra sögutíma og jafnvel ekki mćtt í kristinfrćđitímana.

Reyndar sýna erfđafrćđirannsóknir og líkamsmannfrćđilagar rannsóknir á hluta gyđinga nútímans, ađ ţeir eru náskyldir ţví fólki sem byggđi landiđ um Krists burđ. Mítókondrial rannsóknir sýna einnig ađ formóđir gyđinga, bćđi sefarda og askenaza, er ćttuđ frá Miđausturlöndum.

G.H., hvar voru forfeđur ţínir ţegar Gyđingurinn Jésús var viđ störf? Í hellum í Neanderthal eđa ađ eltast viđ gamlar geitur í Guđbrandsdal?

Sama hvađa sauđahúsi ţú ert af, ertu velkominn međ skođanir, en undirbyggđu ţćr betur nćst ţegar ţú kemur í heimsókn.

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson, 22.6.2007 kl. 19:42

3 Smámynd: Linda

Ţúsund ţakkir fyrir baráttu ţína í ţágu Ísraels.

Linda, 23.6.2007 kl. 02:18

4 Smámynd: Loftur Altice Ţorsteinsson

Gott mál hjá ţér Vilhjálmur, ađ fjalla um Gaza. Vonandi verđur einhvern tíma friđur á svćđinu, til ađ rannsaka betur fortíđ ţess.

Kveđja.

Loftur Altice Ţorsteinsson, 23.6.2007 kl. 19:11

5 Smámynd: Snorri Bergz

Kvittun. Flott Villi. En bara spurning; ćtli fornir Sephardim á Gasa hafi síđar fariđ vestur, ţađan áfram upp og endađ í Hollandi?

En til samanburđar má nefna, ađ albönsk ćtt settist ađ í Landinu helga, drap ţar og útrýmdi ćtt, sem kallađist Husseini og ku hafa veriđ kominn frá Mekku, tók yfir eignir hinnar útrýmdu og, ţađ sem meira er, nafn hennar.

Ţessi nýja Husseini ćtt varđ síđan međ valdamestu ćttum á svćđinu. Af henni kom síđar sá mađur, sem kallađi sig Yasser Arafat. Já Albanir hafa tekiđ yfir fleiri stađi en Kosovo!

Snorri Bergz, 23.6.2007 kl. 20:54

6 Smámynd: Gestur Halldórsson

Ég heillast af skrifum ţínum hvort heldur sem er af afstöđu ţinni, gagnasöfnun, málefnum, rannsóknarfćrslum o.fl.

Ég segi bara; Takk,takk og hafđu góđan dag og biđjum (berjumst) öll fyrir ţjóđ drottins og Jerúsalem.

Gestur Halldórsson, 24.6.2007 kl. 10:17

7 Smámynd: Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

Ţakka ykkur öllum fyrir. Mér ţykir ţú segja tíđindi Snorri. Arafat allt í einu orđinn Albani, alveg eins og Móđir Teresa. Höfuđbúnađur ţeirra var reyndar nokkuđ líkur. Hvar getur mađur lesiđ um ţetta? Hjá Nóbelnefndinni?

Fornleifar eru óhemjulega mikiđ notađar af Hamas í áróđri ţeirra. Ţví er sífellt haldiđ fram, ađ Ísraelsher eyđileggi vísvitandi fornleifar. Fornleifarrannsóknir eru leiđinlegar ţegar fornleifafrćđingarnir verđa stjórnmálamenn og láta "frelsishetjur" misnota lćrdóm sinn. Ţađ á ţví miđur viđ um flesta og franska og breska fornleifafrćđinga sem hafa veriđ ađ rannsaka á Gaza á síđustu árum.

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson, 24.6.2007 kl. 10:30

8 Smámynd: Sigurđur M Grétarsson

Ţegar talađ er um skipulega eyđingu minja til ađ láta líta út fyrir ađ ţeirra eign menn hafi alltaf byggt ákveđin svćđi tel ég rétt ađ bćta inn í ţessa umrćđu ţví ađ Ísraelar hafa í gegnum tíđina jafnađ ađ minnsta kosti 300 og jafnvel allt ađ 450 palestínskum bćjum og ţorpum viđ jörđu eftir ađ hafa hrakiđ íbúana á brott međ vopnavaldi og byggt eigin bćji og ţorp í stađinn. Svona bara til ađ nefna ţađ ţá er ţađ gyđingur, sem hefur hvađ mest safnađ upplýsingum um ţessa bćji og ţorp. Ţađ voru krćkjur í upplýsingar um ţetta á heimasíđu félagsins Ísland Palestína en ţeir hafa breytt síđunni sinni ţannig ađ ég finn ţetta ekki núna og get ţví ekki nefnt nafn mannsins.

Sigurđur M Grétarsson, 24.6.2007 kl. 22:02

9 Smámynd: Snorri Bergz

Villi: Dror Ze'vi: An Ottoman Century. The Disctrict of Jerusalem in the 1600s (NY: State University of NY Press, 1996).

Snorri Bergz, 25.6.2007 kl. 14:05

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Höfundur

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson
Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

vilhjalmur@mailme.dk

Bćkur

Kynning á nokkrum fćrslum, greinum og bókum PostDocs


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband