Leita frttum mbl.is
Embla

Svart flk slandi - riji hluti

Negri Daa

rum hluta frsagnar minnar um svarta menn slandi setti g fram lkleg rk fyrir v a svartur maur hafi fyrst komi til slands ri 1667. En er lokum fyrir a skoti a negrar hafi komi til slands fyrr en 1667?

Lengi hefur s meinloka lifa me jinni, a rningjarnir Tyrkjarninu hafi veri mjg dkkir hrund og jafnvel eldkkir. essi mta lifi enn gu lfi. Vi vitum lti sem ekkert um a. Margir sjrningjanna voru hins vegar lka hvtir og slendingar, ttair r Niurlndum ea af Bretlandseyjum. Sra lafur Egilsson, einn af eim sem rnt var, lsir ekki neinum negrum Reisubk sinni, en talar m.a. umrningja sna ennan htt:"Sumir bjartir, sumir svartir". Hann ritai um :

.. .hverninn illi etta er a snd og bnai. er a af v a segja, a a flk er misjafnt, bi til vaxtar og sndar, sem anna flk. Sumir geysi miklir, sumir bjartir, sumir svartir, v a voru kristnir r msum lndum, enskir, franskir, spnskir, danskir, zkir, norskir, og hafa eir hver sitt gamla klasni, sem ei kasta tr sinni. Mega eir alt vinna, a til fellur, og hafa stundum hgg til... En Tyrkjar eru allir me upphar prjnahfur rauar...

Vafalti gtu svartir menn hafa veri meal skipverja rningjaskipunum ri 1627. lafur Egilsson greindi fr v a skipverjar sem tku hann og fjlskyldu hans til fanga vru enskir og einnskumlandi maurvar ar meal. Sar egar hann lsti komu sinni til Alsr, ritai hann um Alsrmenn sem Tyrki, en essum tma var Tyrki samnefnari fyrir mslma hj Evrpumnnum. M vera, aekki s alveg hgt a treysta v, a svartir menn sem lafur nefnir hafi veri "negrir" menn ttair fr Afrku. Hann gti alveg einshafa veri a lsa mnnum me dekkra litarhaft en gekk og gerist slandi.

Svrt hfn

Verslun Portgalame rla fr Vesturstrnd Afrku blmstrai egar 15. ld. Myndin hr r frnsku handriti fr 15. ld snir vel hvernig hafnir skipa voru essum tma. rlar voru seldir vs vegar um lfuna. ess vegna er ekki lokum fyrir a skoti a svertingjar hafi komi me erlendum skipum til slands 15. ea 16. ld. Hr og hr m lesa greinar mna Lesbk Morgunblasins um rlaverslun vi slandsstrendur og tttku Klumbusa henni.

Skipakomur Hollendinga vorutar fr v 16. ld og einhverjir svertingjar gtu auvita hafa veri um bor skipum eirra. Engir annlar ea sari tma heimildir eru til frsagnar um a svo kunnugt s.

En ekki eru allar heimildir slandi af bk ea blum, tt a hafi lengi veri eini efniviurinn sem slenskir sagnfringar virtust geta ri vi. jminjasafni hkk lengi srkennilega tskorin fjl, sem var skr bkur Forngripasafnsins ri 1881. fjlinni er negri. Fjlinni er lst eftirfarandi htt afangabkum Forngripsafnsins:

"Eikarfjl, tskorin beggja vegna, lengd 124,5 cm., breidd 17,6 -17,5 cm., ykkt. 1,6 - 2,7 cm., vantar af bum endum, skiptist 4 reiti og eru bekkir milli og framme rndum. reitunum eru upphleyptar myndir, annars vegar skkross, og 3 mannamyndir, sn me hvoran svip, ein virist vera blmannsmynd, allar eru r vangarmyndir og sjr niur brjst. Hins vegar er hluti af skrautmynd, 2 englamyndir fljgandi og og skkross. Mannamyndirnar eru einkennilegar og allvel skornar, virast benda allvanan tskurarmann, eru tlendar n efa og viast vera fr 16. ld. rtali 1563 er skori fjlina, fugt og illa, og virist miklu yngra en svo a a hafi geta veri skori a r. Fjlin er lklega r skipi, en mun hafa veri notu fyrir rmfjl". Neanmls stendur "ljsar sagnir munu hafa veri um, a hn hafi veri kllu "rmfjl Daa Snksdal".

Fjl Dalaskallans

Dai Snksdal, sem eignu er fjlin, var Dai Arason, kallaur Dalaskalli, sonur Ara lgrttumanns Snksdal og fyrri konu hans Gurar Bjarnadttur. Dai var orinn sslumaur Snfellssslu ri 1459. Hann lifi fram yfir aldamtin 1500 og lst einhvern tman fyrir 27. jn ri 1502. Dai beitti sr mjg hinni gjfulu sslu sinni og bregur fyrir msum samtmabrfum. Dai var smuleiis einn eirra hfingja, sem sat Lundi Lundareykjadal ri 1480 og setti innsigli sitt vi klgubrf rita Kristjni konungi fyrsta vegna veru tlendinga slandi.

brfi essu m meal annars lesa etta:

"Sslumenn og lgrttumenn noran og vestan slandi gera gum mnnum kunnugt me essu voru brfi a vr vorum ar hj og heyrum almennilegu xarringi at almginn af llu landinu klagai sig um vetursetu er (tlenskir menn) hefu hr, hva oss leist og llum almganum ti fr vera str skai fyrir landi sakir ess a eir halda hr hs og gara vi sjinn og lokka svo til sn jnustuflki a bndurnir f ekki sna gara upp unni ea nein tvegu haft er eim ea landinu mega til nytja vera. Hr me selja eir nytsamlegan pening inn landi og taka ar fyrir bi skrei og smjr og sltur og vaml all for drt framar meir enn sett er og samykkt. (N me v a hirstjrinn og lgmennirnir og allur almgi heyru), hvern skaa landi mtti hr t af f, var a samykkt a hirstjranum Heyndrik Daniel og lgmnnunum bum, Brandi Jnssyni og Oddi smundssyni og llum almganum, utan lgrttu og innan, at hr skyldi enginn tlenskur maur vera landi ea vetursetur hafa nema s sem fur er og innborinn mns herra Norges konungs rki, hva oss lst nu ekki haldi vera eftir v sem vor lands lagabk og sttmli tvsar a hr skuli enginn hirstjri vera landinu nema s hjr er innlendur af gmlum hirstra ttum. ( - ) Skrifum vr yar n v soddan (brf til) at oss ykja lgmennirnir landinu heldur sljvir vera a rita til yar nar, hvert lagaleysi landi er hva almgann stendur.

tlendingar ollu greinilega heldri mnnum landsins hyggjum og undan mrgu var kvarta ri 1480. voru mennekki ESB-stellingume rassinn upp lofti eins og la tk. tt klgur hafi gengi t af Englendingum og eim vri bnnu verslun, voru a samt fyrst og fremst hfingjar landsins, sem voru bestu kaupnaut eirra.

En ef fjlin me negranum hefur tilheyrt Daa, vaknar spurningin um hvaa ingu hn hefur fyrir essa frsgn og hvaa sgu hn segir.

Dalaskallinn hafiafskipti af erlendum mnnum sslu sinni og gti hafa fengi fjlinahj eim. Fjlin gti lka hglega og bkstaflega hafa reki fjrur Daa, og hn segir auvita ekkert um a Dai, ea arir, hafi rekist blkkumenn slandi. v er vst hvort Dai hafi yfirleitt tlka vangamyndina sem negra eins og gert var Forngripasafninu ri 1881. En ekki er lokum fyrir a skoti a tlendingar eir sem Dai klagai yfir, og sem vetursetu hfu slandi, gtu hafa haft einn ea tvo svarta menn me fr til a vinna rlaverkin. Svartir menn voru komnir til Hansabja og til Bretlands lok 15. aldar. eir gtu t.d. hafa liti t eins og negris sem Albrecht Drer teiknai ri 1508.

negri Drers25

Fyrir utan blmanninn sem prir fjlina, sem virist aeins bera trefil ea klt um hlsinn, bendir klnaur hinna tveggja mannanna fjlinni, bi hattar og kragar tsku sasta hluta 15. aldar ea frekar byrjunar 16. aldar. Hinir vngjuu englar, putti, sem einnig eru fjlinni benda einnig stlfrilega til smu tmasetningar.

X-laga kross er bum hlium fjalarinnar. Hann er hgt a tlka marga vegu, sem ekki varpar frekari ljsi fjlina. Gti m.a. veri um a ra rmverska tkni fyrir 10 ea grska bkstafinn ch, sem er fyrsti stafurinn nafni Krists. Andrsarkrossinn var einnig x-laga og var merki marga landa og borgrkja. Gunnfni Skota t.d. hvtur Andrsarkross blum fleti, en ekki tel g sptuna vera skoska.

Srfringar sjminjasfnum og listasfnum Hollandi og Belgu telja fjlina ekki vera fr Norur-Evrpu, eir geti ekki bent svipaan tskur fr Suur-Evrpu. Alulist, eins og myndmli fjlinni, var sjaldan varveitt sfnum fyrrverandi strvelda heimshafanna. Freistandi er a halda a fjlin tengist einhvern htt siglingum Portgala ea annarra Norurhfum lok 15. aldar. Hvernig hana rak fjrur Dalaskallans verur aldrei upplst.

g tel mig vera binn a leysa gtu fjalarinnar. Kross s sem sst fjlinni hefur komi fyrir fyrri frslu minni hr blogginuog var hann tkn mikils veldis Afrku 15. og 16. ld., sem Portgalar hfu afskipti af. Burts fr eim vangaveltum sem fram komu fyrr essum pistli, gti nefnilega hugsast a Dai hafi lka haft afskipti af Portglum sem voru mjg vafasmum erindagjrum hr vi land lok 15. aldar.

Meira um a fjru grein minni sar.

nrmynd af fjl


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Vilhjlmur rn Vilhjlmsson

a br svo vi dag a tvr konur, ein sem br Bandarkjunum og hin sem sagist ba Kleppi, (sumir segja a a s n eitt og sama landi), skrifuu athugasemd vi 2. kafla frsagnar minnar um svarta manninn slandi.

r skuu mig um kynttafordma vegna greina minna um sgu svarta mannsins. Konur essar virtust alls ekki hafa lesi greinar mnar n bloggi mitt og geru ekki greinarmun v sem g vitnai og v sem g skrifai sjlfur. Palladma flks, sem ekki getur lesi sr til gagns, er g vanur a senda ruslatunnuna. g bi essar konur vel a lifa og vira kvrun mna.

Vilhjlmur rn Vilhjlmsson, 15.7.2008 kl. 22:10

2 identicon

"Vafalti gtu svartir menn hafa veri meal skipverja rningjaskipunum ri 1627." Er n doktorinn digurmlti farinn a draga land? Vil vinsamlegast benda r brf Guttorms Hallssonar rita r Barbarinu brnum hans og vinum slandi. ar getur hann m.a. um "mart af heinum konum, bi svrtum og hvtum." Ennfremur "Hr er margskonar flk samankomi, fyrst Tyrkjakyni, ar nst Mraflki og svarta-flki." Svo leyfir doktorinn djarfi sr a skrifa: "Lengi hefur s meinloka lifa me jinni, a rningjarnir Tyrkjarninu hafi veri mjg dkkir hrund og jafnvel eldkkir. essi mta lifi enn gu lfi. Vi vitum lti sem ekkert um a." (! sic).

fullri alvru, gti Vilhjlmur rn, hver er menntun n? Maur sem kann ekki - og sr ekki sma sinn a metaka a sem sannara er - er ekki menntamaur.

Hilmar r Hafsteinsson (IP-tala skr) 16.7.2008 kl. 00:05

3 identicon

"Vilhjlmur rn Vilhjlmsson komst fjlmila Danmrku fyrir nokkrum rum egar hann reyndi a fletta ofan af framgngu Dana gegn gyingum. Eins og kunnugt er voru danskir gyingar ferjair yfir sundi til Svjar hausti 1943 og bjrguust flestir me essum htti. Vilhjlmi taldi a essir atburir hefu teki sig mynd gosagnar og vildi f a komast skjl tlendingaeftirlitsins til a sanna a Danmrku hefi veri rekin andgyingleg stefna. r essu var talsver rekistefna.

ur var Vilhjlmur frgur slandi egar hann reyndi af miklum kafa a sna fram a silfursjur sem fannst Mihsum Egilsstaahreppi hefi veri falsaur. Hann lt ar ekki staar numi heldur lt a v liggja a hjnin sem bjuggu Mihsum hefu sjlf falsa sjinn. Fyrir etta var Vilhjlmur rekinn r starfi jminjasafninu og var sar dmdur til a greia hjnunum miskabtur.

Hr er texti af netinu, fr Jerusalem Center for Public Affairs ar sem Vilhjlmur ber slendingum brn gyingahatur. Meal annars er a vegna ess a slendingar eru hallir undir mlsta Palestnuaraba - Vilhjlmur segir a vihorf til sraelsrkis s besti mlikvarinn gyingahatur.

Manni liggur vi a segja a etta s kjnaskapur. Vandinn er bara s a essi hrsnisfulla og margnotaa lumma er notu til a hylja grimmdarverk, drepa dreif umru um au, og veita eim sem fremja au siferilega rttltingu sem eir hafa enga innistu fyrir."

Doktor Rugli

Doktor Rugli reigir sig

og ritar lnur "lrar".

Blogg hans sst blekkir mig

bulli telst til strar.

Vinsamlegast leitau r hjlpar fagmanna.

Hilmar r Hafsteinsson (IP-tala skr) 16.7.2008 kl. 00:46

4 Smmynd: Vilhjlmur rn Vilhjlmsson

Hilmar r, ert a tala um allt annan hlut en g. Svart flk Barabarinu er ekki a sama ogsvartir sjrningjar slandi 1627, sem g tiloka alls ekki.Guttormur Hallsson ritar um flk Alsr, ekki r manneskjursem hann s slandi. a fjallar grein mn um. g gti alveg eins hafa rita um Jn lafsson Indafara, v hann hitti lka fyrir svarta menn, en ekki slandi. ttu erfitt me a skilja a?

Annars frbi g mr sktkast eins og sendir annarri athugasemd inni og sem er ttu fr Agli Helgasyni. Hann sletti r klaufunum egar g mtmlti srmefer kynttahatarans Bobby Fischers slandi. Rannsknir mnar afdrifum gyinga erukomnar t bk og g hef fengi mjg ga dma fyrir hana. getur fengi hana lnaa slenskum bkasfnum.nnur bk er leiinni.

ess m geta a me bkminni tkst mr a sem gjrvllum heimi mslma langar (n ess a g vri svo sem httunum eftir v): a f afskunarbeini danskra yfirvalda. Danski forstisrherrann bast afskunar mefer gyinga Danmrku 4. og 5. ratug 20. aldar.Fogh Rasmussenba srstaklega um bk mna ur en hn var kominn bir og hjlai g sjlfur me hana til hans.

Varandi starfslok mn jminjasafni ri 1996, veur og rauhausinn brotajrninu hj RV villu. g var ekki rekinn vegna Mihsamlsins svo kallaa. g varrekinn vegna gangrni minnar yfirmann stofnunnar, manns sem sar gat ekki gert grein fyrir tugum milljna krna sem hann tti ahalda um og var rekinn. Mihsamli kom ekki til tals uppsgn minni, ar sem g var settur varandi atvinnubann jminjasafni slands. Bann sem ekki erformlega enn bi a afturkalla.g Er lklega eini maurinn sem hefur lent v a vera settur vilangt bann n ess a hafa stoli af kassanum ea nauga einhverjum. Mihsasilfri er hins vegar vond samviska annarra en mn. Silfursjir sem finnast ofallnir og sem njir jru eru og vera vallt dularfullir fornleifafundir. slandi m ekki tala um slka fundi.

Hilmar r, ar sem tt greininga vi a alvarlega vandaml a stra, a arft a rgja flk og rast a me svo miklum ofsa a a hltur ateljast til veiklu, ver g a bija ig vel a lifa og leita r astoar annars staar en me sktkasti mig.

verur a lesa hlutina, ur en tekur tt umrunni.

Skortur inn heimildagagnrni sst vel hr um daginn umru ar sem heldur v fram a slandi hafi veri heill heimur ra, ur en norrnir menn komu til landsins um mibik 9. aldar og arskir munkar hefuveri Flrda, langt undan Leifi okkar heppna. Heimildir nar eru v miur rugl og rkleysa. eltist vi "glar heimildir" og mtur.

Sj ttp://gudmundurmagnusson.blog.is/blog/gudmundurmagnusson/entry/585020/

Vilhjlmur rn Vilhjlmsson, 16.7.2008 kl. 07:35

6 Smmynd: Vilhjlmur rn Vilhjlmsson

Sll Einar,

vinstri menn eiga vi mikinn vanda a stra, egar kemur a umru um fjlbreytileika mannkyns. Fjlbreytileikinn er og hefur alltaf veri versti fjandi ssalismans. ess vegna voru trarbrg bnnu af kommum og ess vegna var reynt a bla niur og jafnvel trma minnihlutum rstjrnarrkjum. Sustu og verstu daga heilagir, sem ekki ola a heyra og sj or eins og svartur, negri og gamalt or eins og blmaur, eru ef til vill sjlfir a berjast vi einhverja fordma innra me sr ea halda a eir su me bandarkskribmynd, ar sem N-ori, S-ori og B-ori eru bnnu.

Vilhjlmur rn Vilhjlmsson, 16.7.2008 kl. 09:36

7 identicon

a ber vott um rasisma a tala um svart flk sem negra. Jafn menntaur maur og hltur a gera sr grein fyrir eim neikvu gildum sem etta or er og hefur lngum veri hlai. uppruniorsins se "negro" sem i einfaldlega svartur, sbr. "negro yblanco"(svart og hvtt) hefur ori undantekningalti veri nota nirandi samhengi enda nskylt orinu niggari. a er v g plitk, jafnan tku af eim sem vilja ekki bendla sig vi rasisma, a nota nnur og jkvari or eins og "eldkka" ea "blkkumenn".

Birkir (IP-tala skr) 16.7.2008 kl. 16:05

8 identicon

Afar skemmtileg og frandi grein.

En trleg er essi rttrnaarvitleysa um hvaa or m nota yfir svertingja. Einusinni las eg erlendu blai um a a bleiknefji amerku hafi slysast til a nota ori niggardly einhverjum fundi og samstundist gengu allir hrundsdkkir menn af fundinum.

er a svo a ori niggardly a vera komi r norrna orinu ngarslegr eur einhverju svipuu, en ekki skylt orinu negri ea niggari ea rum svipuum orum.

Ef fram fer sem horfir vera rttrnaarmenn brum a finna ntt or yfir hrsgrjn, enda nota kynttahatarar a or einnig yfir nija og ngranna Gengis Khan. Jafnvel Gengis Khan hafi a sgn sntt afar lti af eim.

Ptur Gumundur Ingimarsson (IP-tala skr) 16.7.2008 kl. 18:12

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Höfundur

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson
Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

vilhjalmur@mailme.dk

Bkur

Kynning nokkrum frslum, greinum og bkum PostDocs


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband