Leita í fréttum mbl.is

Fćrsluflokkur: Tónlist

Ţegar menn verđa ţreyttir á Hörpu

Munn harpa Dylans 

Nú fylgist ég úr fjarska međ ţeim mikla áhuga sem menn sýna Hörpu og tónleikahaldi ţarna í horninu á Reykjavíkurhöfn, ţar sem ég vann verkamannavinnu á menntaskólaárunum.

Eftir formlega opnun tónlistahallarinnar međ alla mislitu glugga danska listamannsins Ólafur Elíasson (hans eigin beyging), keppast menn nú um ađ fá húsiđ til ađ syngja og leika fyrir hrjáđa ţjóđ. Cindy Lauper bođađi síđust heimsfrćgra listamanna komu sín í tónleikahöllina. Ţađ verđur brunaútsala, ţví Cindy leit heiftarlega út í febrúar eftir síđustu orrustu sína viđ Elli kerli og gleymskuna.

cyndi-lauper-face
Cindy verđur međ brunaútsölu í Hörpunni

 

Hin tónelska ţjóđ mín heldur meira ađ segja upp á stórafmćli Bobs frćnda í Hörpu, án Bobs og munnhörpunnar. Í gćr hlustađi ég á mann í Popplandi útvarpinu, sem tekiđ hefur Hörpuna á leigu fyrir Dylan-veisluna, ţar sem Bubbi og ađrir munu syngja lög meistarans sem eitt sinn spilađi sjálfur í Laugardalshöllinni, sem hann lét sér vel líka. Óttar Felix Hauksson laug ţví í ţjóđina, í beinni, ađ bćrinn Duluth, sem Dylan fćddist í, ţýddi ţađ sama og íslenska orđiđ dulúđ, enda vćri Duluth á Íslendingaslóđum ţar vestra. Já, var ţađ ekki, borgin viđ sundin, sem ber nafn Fransmannsins du Luth, er nú orđin vesturíslensk vagga Bob Dylans. Af hverju er Megas ekki međ í veislunni fyrir Bob frćnda? Dulúđ LoL.

Bob and Ottar
Međan Kjósarmađurinn Óttar Felix Hauksson dýrkađi Dylan frá Dulúđ, var bróđir hans meira gefinn fyrir Arafat, enda lćknir.

Ég býst viđ ţví ađ skođa og heyra eitthvađ í Hörpunni á uppsprengdu verđi áđur en ég dey, en hvađ gera menn eftir nćstu áramót ţegar mesti ćsingurinn er yfirstađinn og gamla Harpan er ekki eins spennandi. Cindy Lauper heldur áfram ađ falla í gleymskunnar dá, og gluggaţvotturinn viđ hafnargarđinn verđur óbćrilegur fyrir Kötu litlu, ef hún er ekki hćtt í Menntó.

Ţađ er víst meiri dulúđ yfir fjárhagsstöđu Hörpunnar en yfir fćđingarstađ Dylans og rauđi salurinn er bara eins og risastór bíósalur í Breiđholti. Harpa bíó? Međan lćgstu launin hjá Jóhönnu, Gunnarsstađa Móra og gíslatökumanninum SA Vélhjálmi eru max 200.000 kr., er ekki hćgt ađ búast viđ öđru en ađ Harpan verđi verđbólguvaldur fyrir skemmtanar- og ráđstefnuhaldsiđnađinn á Íslandi. Ófaglćrđir koma ekki í Hörpuna, nema til ađ fara á hausinn. Kannski er hćgt ađ taka lán til ađ komast í Hörpuna - the Iceland way.


Barnaklámiđnađur Palestínumanna blómgast

Hatur, sem kennt er í ćsku, verđur aldrei upprćtt. Stofnanir á Vesturlöndum, t.d. Rauđi Krossinn, sem hafa á stefnuskrá sinni ađ sporna gegn haturskennslunni í hinum arabíska heimi, hefur greinilega mistekist. Ćtli hafi nokkuđ veriđ sagt frá ţessari glćnýju barnagćlu í íslenskum fjölmiđlum?

Mikiđ er dauđadýrkun ljót trúarbrögđ.


Tvennir tónleikar á árinu

Ég hef fariđ á tvenna tónleika í ár. Menningarlegri en ţađ er ég nú ekki. Ég hlusta á YouTube, kaupi tónlist á iTunes og sit í mínum eigin tónleikasal á fremsta bekk viđ hliđina á forsetanum - međ poppkorn.

Báđir tónleikarnir sem ég sótti voru frábćrir. Fyrst segir af ţeim síđari. Hann var í samkunduhúsi gyđinga í Kaupmannahöfn ţann 25. október. Ţar spilađi King of Kletzmer, klarínettumeistarinn Giora Feidman (f. 1936). 750 manns voru í samkunduhúsinu. Ţađ var aldrei ţessu vant trođfullt. Feidman, lék guđdómlega og hafđi til liđs viđ sig tvo frábćra, ţýska hljóđfćraleikara á kontrabassa og gítar og einn tyrkneskan trymbil, Murat Coskun, sem galdrađi ótrúlegustu hljóđ úr trommu sinni. Ţađ var bćđi heilagleiki og óbeisluđ gleđi á ţessum tónleikum, sem stóđ í yfir ţrjá klukkutíma. Og í hléinu talađi Feidmann viđ alla og seldi geisladiska í fordyri samkunduhússins eins og götusali í Bessarabíu. Ţetta var eftirminnilegt sunnudagskvöld.

 

Hinir tónleikarnir voru í ađalsýnagógunni í Reykjavík, Háskólabíói, ţann 28. maí. Góđur vinur bauđ mér á Listahátíđ. Frábćr sćti á besta stađ. Mađur getur ekki sagt nei viđ ţví. Tvö flaggskip rússnesks tónlistalífs, hjónin Gennadíj Rosdestvenskíj (f. 1931) og Viktoría Postnikova (f. 1944) frömdu list sína. Mikla list, vel ađ merkja. Postnikova lék píanókonsert nr. 24 í C-moll eftir Mozart međ kadensu eftir Brahms. Hún spilađi eins og flugmóđurskip rússneska flotans, sem siglir um höfin á góđum degi án ţess ađ bifast í ölduróti. Hún hafđi ekkert fyrir ţessu og enn sú innlifun! .. ţađ ţyrfti 30 japanska píanóleikara, međ grettur og krampa í öllum limum, til ađ fá sömu innlifun í konsert Mozarts. En Postnikova sat bara ţarna og spilađi eins og í hún vćri ađ syngja börnin sín í svefn, róleg og glćsileg. Grćnleitur kjóll dívunnar var ađeins of ţröngur og mikill hárhnúturinn á hnakkanum lyfti ţungu andlitinu og augnlokum ţessarar fjallmyndalegu konu.

Postnikova leikur Prokofjef undir stjórn Gennadíjs fyrir 39 árum í Moskvu

Kallinn hennar er saga út af fyrir sig, alveg eins útlítandi og pabbi hans, Nikolaj Anosov, sem var líka mikill stjórnandi í Sovétinu. Herđabreiđari mann en Gennadíj Rosdestvenskíj er vart hćgt ađ finna. Hann skyggđi nćr á sinfóníuna, ţótt hún vćri í útvíkkađri hátíđaútgáfu til ađ get leikiđ sinfóníu Sjostakovítsj nr. 7 í C dúr, Leníngrad sinfóníuna. Frábćrt, frábćrt og aftur frábćrt! Gennadíj var eins og sigursćll hersöfđingi í Rauđa Hernum, sem sagđi frá stríđinu međ virđingu. Pákuleikari sinfóníunnar, Eggert Pálsson, var ţarna í essinu sínu. Ég veit ekki hve mörgum fallbyssuskotum hann skaut út í salinn. Ţau voru mörg. Salurinn var í rúst, en hlustendur voru í sjöunda himni, fórnarlömb hinnar stóru listar, sem er svo sjaldgćf á Íslandi. Flutningurinn var allt annar en hjá t.d. meistara Leonard Bernstein, sem Hollywoodađi Leningrad-sinfóníuna (heyr). Kapítalisminn eyđileggur margt.

Jónas Sen tjáđi sig um tónleikana í einhverjum fjölmiđli fáeinum dögum síđar, ţegar hann, og viđ hin dauđlegu fórnarlömb listanna, vorum nokkurn veginn búin ađ jafna okkur eftir sprengingar Eggerts, sem var skólabróđir minn og góđur vinur í ćsku. Jónas taldi öruggt ađ ţetta hefđi líklega veriđ besti konsert Sinfóníunnar frá upphafi. Ég get ekki sagt til um ţađ, en ég er enn í bombusjokki.

Ég skrökva ţví reyndar, ađ ég hafi ađeins veriđ á tveimur tónleikum á árinu. Sonur minn, Ruben (7 ára), lék á morguntónleikum tónlistaskólans í heimabć okkar í síđustu viku. Hann lék "Old McDonald had a Farm, í ć í ć ó" á harmónikku međ mikilli innlifun. Algjör senuţjófur drengurinn.


One Day

Ég hef áđur skrifađ um Matisyahu. Mér finnst hans góđur. Góđ krepputónlist.

Feilnótur Jóns Leifs

Ekki er ţađ nú alveg rétt, ađ saga Jóns Leifs hafi ekki veriđ skrifuđ áđur. Mjög stór hluti sögu hans er sögđ af Ásgeir Guđmundssyni í bókinni Berlínarblús (1996), en ţar er mörgu ábótavant (sjá eftirfarandi pistil minn). Ţađ er ţví ánćgjulegt ađ Árni Heimir Ingólfsson sé búin ađ skrifa bók um Leifs, en hann skrifađi m.a. grein sem birtist í Lesbók Morgunblađsins áriđ 1997.

Leifs

Landsölutaktar Leifs eru vel ţekktir. Ég greindi frá ţví fyrr hér á blogginu mínu, ađ Jón Leifs hafi reynt ađ selja Ísland nasistum. Ef Jón hefđi lifađ í dag, vćri ég viss um ađ hann hefđi veriđ harđur ESB-sinni eins og landsölumenn eru í dag.

Ástćđan til ţess ađ Örn Helgason nefnir ekki Jón Leifs á nafn í bók sinni, Kóng viđ viljum hafa!, hefur örugglega veriđ hrćđsla viđ hörđ viđbrögđ í ţjóđfélaginu. Međal ýmissa menningavita á Íslandi hefur Jón Leifs lengi veriđ í dýrlinga tölu og klisjukennd músík hans hefur veriđ talin til stćrstu meistaraverka sögunnar. Ég deili ekki ţeirri skođun. Mér leiđist tónlist Jóns Leifs. Mér finnst ţó gaman af Heklu.

Árni Heimir ritar: "Jón var ekki glöggskyggn mađur ţegar kom ađ pólitík sem sést best á ţví ađ hann gaf embćttismönnum nasista undir fótinn međ ýmsu móti, ţrátt fyrir ađ hann vćri sjálfur kvćntur konu af gyđingaćttum."

Ţetta held ég ađ sé alrétt hjá Árna Heimi. Ef Jón hefđi veriđ ţađ, hefđi hann veriđ búinn ađ koma fjölskyldu sinni burt frá Ţýskalandi nasismans fyrr en hann gerđi. Hann hugsađi fyrst og fremst um eigin fćgđ og frama.

sign_aefingar_litid

Ég var fyrir löngu búinn ađ skrifa eftirfarandi pistil um Jón Leifs, vegna ýmissa rangfćrslna sem ég hafđi séđ í bók Ásgeirs Guđmundssonar, en hafđi aldrei komiđ honum frá mér. Hér koma fleiri feilnótur úr lífi Jóns Leifs:

Á síđasta áratug 20 aldar blómgađist áhuginn á Jóni Leifs. Ţá voru liđin tćp 30 ár frá dauđa tónskáldsins. Ţá fá menn oft endurreisn, sem ţeir nutu ekki í lifanda lífi.  Gerđ var leikin kvikmynd, sem ţó getur ekki flokkast til heimildamynda. Ýmsir frćđimenn skrifuđu um Leifs og vildu hreinsa nasistastimpilinn af honum. Ekki langar mig ađ stimpla Leifs sem nasista, heldur ađeins greina frá örfáum atriđum, sem gleymdust hjá sagnfrćđingum í međferđ ţeirra á Jóni Leifs rúmum 30 árum eftir dauđa hans áriđ 1968.

Í bók sinni Berlínarblús (1996), leggur Ásgeir Guđmundsson sagnfrćđingur sig mjög fram viđ ađ hreinsa ţennan blett af Jóni Leifs, um leiđ og hann setur ţá á ađra menn. Ásgeir kennir dr. Ţór Whitehead ranglega um ađ hafa sett stimpilinn á Leifs, vegna túlkunar hans á bréfum um járnvinnslu (stóriđju á Íslandi), sem Jón sendi til ţýska utanríkisráđuneytisins áriđ 1939.

Ađrir menn en Jón vildu ólmir gefa nasistum upplýsingar og hráefni. Íslendingur, búsettur í Kaupmannahöfn, sem taldi sig lögmćtan eiganda óđala á Vestfjörđum, reyndi ákaft ađ upplýsa um íslenska boxítnámur og ađrar ímyndađar auđlindir, sem gćtu gagnast ef ađ ţýskri yfirtöku landsins yrđi. Annar mađur í Kaupmannahöfn, Ţjóđverji, var handtekinn fyrir njósnir fyrir Ţjóđverja áriđ 1939. Í gögnum um hann hef ég fundiđ fjölmörg bréf Íslendingsins međ gyllibođum til Ţriđja Ríkisins um auđlindir, virkjanir og álframleiđslu á Íslandi. Skrif hans ţóttu svo ruglingsleg, ađ ekki ţótti ástćđa til ađ tengja óđul mannsins á Íslandi viđ ákćrur á hendur ţýska njósnaranum, sem síđar var dćmdur fyrir ađrar syndir.

Hafa ber í huga ađ ţegar Jón Leifs og landi hans i Kaupmannhöfn voru ađ falbjóđa auđlindir lands síns í Ţýskalandi nasismans, höfđu flest lönd Evrópu skapađ ákveđna stefnu í auđlindamálum gagnvart Ţýskalandi vegna styrjaldarhćttu. Athćfi Jóns Leifs, og vestfirska álbóndans, var ţví á skjön viđ utanríkisstefnu Dana og Íslands. Ţetta voru landráđ. 

Ţrátt fyrir vinaleg tilbođ frá Íslendingum voru Ţjóđverjar áriđ 1939 orđnir stćrri álframleiđendur en Bandaríkjamenn.

2

Í ákefđ sinni viđ ađ hreinsa mannorđ Jóns, var kaflinn um Jón í bók Ásgeirs Guđmundssonar, Berlínarblús, líkur kvikmynd sem kom út um tónskáldiđ á svipuđum tíma. Mađur veit ekki hvađ er satt og fleiri spurningar vakna en svarađ er. Kvikmyndin var vissulega ekki heimildamynd, en ef bók Ásgeirs er hugsuđ sem frćđileg heimildaúttekt á íslenskum međreiđarsveinum nasista, vaknar spurning sem Ásgeir hefđi átt ađ svara í bók sinni.

Hvernig gat mađur, sem var útlendingur, leyft sér ađ neita ađ borga í söfnun til stríđsreksturs Ţjóđverja áriđ 1941, eins og Ásgeir greinir frá? Jón Leifs var samkvćmt hugmyndafrćđi nasista kvćntur kynţáttaníđingi (Rassenschender). Hann var kvćntur konu sem var gyđingur. Hvađ geriđ Jóni kleift ađ halda uppi slíkum ósóma í ríki sem hafđi sett lög um brottflutning gyđinga og manna eins og hans, sem hafđi kvćnst niđur í óćđri kynstofn og getiđ af sér börn međ gyđingi?  Voru ţađ góđ sambönd eđa snilldarleg tónslitargáfa, eđa ađeins vegna ţess ađ hann var Íslendingur, "ein bischen eksotisch"?

Eins og kunnugt er hnepptu nasistar ekki "lćgri kynţćtti" sem Kínverja, Indónesa og t.d. Palestínuaraba sem bjuggu í Evrópu í útrýmingarbúđir. Ţeir, og menning ţeirra voru talin spennandi rannsóknarefni. Sama hefur hugsanlega gilt um Íslendinga? Vart hefur Jón veriđ friđađur vegna tónlistarinnar. Verk hans voru bönnuđ í Ţýskalandi nasismans áriđ 1937 og voru ađeins flutt stöku sinnum međ sérstakri Ríkisundanţágu.

En hvađ međ Íslending, sem međ gyđinglegu kvonfangi var orđinn hálfgyđingur samkvćmt hugmyndafćrđi nasista? Var hann spennandi í augum nasista? Áđurnefnd spurning leitar sterkt á ţá sem hafa áhuga á sögusviđi ţessa tíma. Hvađ gerđi Jón til ađ bjarga sér og konu sinni, sem flestum öđrum tókst ekki? Kannski voru ţađ einvörđungu fálkaorđurnar sem Jón hafđi milligöngu um ađ nćldar voru á fjölda Ţjóđverja í lok 4. áratugarins?  Kannski voru ţađ landsöluáform Leifs? Kannski var Jón nógu helvíti frekur til ađ standa í hárinu á Gestapo?  

3

Jón Leifs var, eins og Ásgeir Guđmundsson bendir réttilega á í bók sinni Berlínarblús, ţjóđernissinni af gamla skólanum líkt og margir samtímamenn hans. Jón var ađdáandi háţýskrar menningar eins og margir samtímamanna hans, en ţađ gerir hann auđvitađ ekki ađ nasista. Hann var einnig duglegur ađ ota sínum tota, kvörtunargjarn og ţótti oft óheflađur, sem oft er sú lýsing sem vćskilslegir skriffinnar ráđuneyta gefa viljasterkum einstaklingum međ réttlátar og stórar hugsanir.

Eitt af ţeim skjölum sem Ásgeir Guđmundsson hefur misst af í gloppóttri yfirreiđ sinni yfir skjöl í Ríkisskjalasafninu í Kaupmannahöfn sýnir ţetta í hnotskurn. Jón kvartađi sáran í bréfi til danska sendiráđsins í Berlín áriđ 1923 yfir starfsađferđum lögreglunnar í Halle gagnvart sér, sem og yfir óeđlilegu verđlagi, sem hann hélt fram ađ vćri krafist af útlendingum á hótelum og viđ ađra ţjónustu í Ţýskalandi. Jón hélt ţví fram ađ mismunun ćtti sér stađ gagnvart útlendingum í Ţýskalandi.

Miklu síđar (1934) ţótti danska utanríkisráđuneytinu Jón Leifs hofmóđugur í meira lagi, er hann sem tónlistaráđunautur Útvarps Reykjavíkur ritađi frá heimili sínu í Rehrbrücke viđ Wannsee og bađ sendiráđ Dana í Berlín ađ koma sér í samband viđ leiđandi menn í tónlistalífi Ţýskalands. Hann ritađi á ţýsku, sem Dönum ţótti harla óviđeigandi. Eftir ađ hafa tekiđ á móti Leifs í sendiráđinu í Berlín ritar starfsmađur sendiráđsins til utanríkiráđuneytisins í Kaupmannahöfn:

"Hr. Jón Leifs leit hins vegar sjálfur út fyrir ađ vera alveg vissum um hvađ hann eiginlega vill, sem sjálfsagt tengist ţví ađ hann hefur ekkert opinbert umbođ og er ţess vegna í sannleika sagt ekki fćr um ađ stinga upp á neinu jákvćđu - fyrir utan, náttúrulega ađ bjóđa sín eigin verk til flutnings".

Jón Krabbe, sem sá um íslensk málefni í danska utanríkisráđuneytinu svarađi:

"Ég er alveg sammála skođun yđar á málinu; Leifs hefur fengiđ ráđningu í eitt ár sem stjórnandi tónlistardeildar íslenska Útvarpsins; eins og einn kunningja hans sagđi mér, verđur ţađ varla meira en ţetta eina ár. Ţar sem hann er ţekktur fyrir ađ vera erfiđur í samstarfi........ ég (er) sammála yđur um ađ ţađ verđur ađ ađstođa hann viđ störf, sem hiđ opinbera hefur trúađ honum fyrir. En hvađ varđar metnađ hans í ţá átt ađ vera eins konar sendiherra Íslands á öllum sviđum menningar, ţá held ég ekki ađ hćfileikar hans hafi tćrnar ţar sem metnađur hans hefur hćlana".

Krabbe rifjađi í ţessu sambandi upp hvernig Jón Leifs hafđi á ókurteisan hátt sett fram kröfur viđ yfirmann sćnskra tónlistamála um ţátttöku Íslands í norrćnni tónlistahátíđ, sem íslensk yfirvöld ákváđu ađ taka ekki ţátt í. Krabbe ráđlagđi sendiráđinu varúđ ef Jón bćđi um ađstođ til mála sem lágu utan starfssviđs hans.

Ţessar heimildir um Jón Leifs hafa ekki áđur verđiđ birtar. Jón Krabbe reyndist sannspár. Leifs missti stöđu sína viđ Útvarpiđ áriđ 1937.

4

Af skjölum utanríkisráđuneytisins danska, sem engar kvađir liggja á, og sem höfundur bókarinnar Berlínarblús nýtti sér ekki, má sjá ađ Jón heldur ţví fram viđ sendiherra Dana í Stokkhólmi, ađ bandarísk heryfirvöld í Reykjavík hafi boriđ ábyrgđ á handtöku sinni áriđ 1945. Hann segir ađ hann hafi fengiđ ţađ stađfest í breska sendiráđinu í Reykjavík, ađ upplýsingar sem handtakan byggi á kćmu frá dönskum yfirvöldum. Ţetta bréf skrifađi Leifs 10. október 1945, mánuđi eftir ađ hann sendi svipađ bréf til sendiráđs Íslands í Kaupmannahöfn. Eins og Ásgeir Guđmundsson bendir á, virđast engin svör hafa borist viđ ađild Dana í handtöku Jóns. Mál ţetta varđ ađ mikilli áráttu hjá Jóni.

En gćti ţađ veriđ, ađ dönsk yfirvöld hafi í raun enga ađild átt ađ handtöku hans?  Sú spurning vaknar, hvort hugsanlegt sé ađ einhver landa Jóns hafi međ orđrómi valdiđ handtöku Jóns á Esjunni, líkt og ţegar orđrómur landa hans varđ tilefni fyrrnefnds dóms danska utanríkisráđuneytisins yfir honum áriđ 1934. Jón var ekki vinsćll mađur og margir öfunduđust út í hann.  

Ađ bréfi Jóns má lesa ađ hann telur Dani vera á bak viđ handtöku sína og nasistastimpilinn. Hann skrifađi:

"Ég sem virkur í alţjóđlegu, opinberu lífi, get alls ekki sćtt mig viđ ţess konar međferđ eđa viđ minnsta vott um grun ađ Dana hálfu. Áđur en ég leita til dómstóla í málinu, reyni ég ađ leysa ţađ á vinsamlegan hátt til gagns fyrir dansk-íslenska samvinnu í framtíđinni (og norrćna samvinnu), sem ég mun vinna ađ. Ef Ţér vilduđ nálgast upplýsingar í Danmörku, ţangađ sem yfirheyrslugögnin voru send frá Íslandi, myndi ég gjarna gefa nánari smáatriđi varđandi máliđ".

Sendiráđ Dana í Stokkhólmi ráđlagđi Jóni ađ skrifa sendiráđi Íslands í Kaupmannahöfn, sem Jón hafđi reyndar ţegar gert. Utanríkisráđuneyti Dana hafđi ekki neinar mikilvćgar upplýsingar um Jón eftir 1936 og grunađi hann ekki um neitt sem leitt gat til handtöku, eins og hann hélt.

Ţessar upplýsingar vantađi ţví miđur í bók Ásgeirs Guđmundssonar.  

Jón barst út í hringiđu heimsins og gata hans varđ ţví aldrei eins slétt og heimalningsins. Hann var afar hreinskilinn mađur og sagđi óspart meiningu sína. Jón var einnig einstaklingshyggjumađur, ţjóđernissinni og hafđi mikiđ skap. Hann var óvinsćll og öfund lítilsigldra landsmanna hans lék hann grátt. En hann var ekki međreiđarsveinn. Hann treysti ţó ótrúlega lengi á nasismann og á ađ nasistar myndu virđa íslenskt vegabréf hans og fjölskyldunnar. Hann reyndi ţví ekki ađ forđa fjölskyldu sinni, konu, dćtrum og tengdaforeldrum, sem voru gyđingar, frá Ţýskalandi. Erfitt er ţó ađ sjá, hvort hann gćti hafa komiđ ţeim til Íslands í lok 4. áratugarins eins og málum var háttađ á Íslandi gangvart gyđingum. Hvort honum hefur dottiđ slík björgun í hug, er ţó á huldu.

Ég held ađ hann hafi í lengstu lög reynt ađ verđa stór stjarna á tónslistarhimni nasista. Í Danmörku og á Íslandi höfđu túnin reynst honum ćriđ ţýfđ, en hann hafđi hlotiđ sćmilegar undirtektir í Ţýskalandi í byrjun 4. áratugarins. Hann notađi ýmis góđ sambönd í Ţýskalandi, sem hann bjó ađ frá ţví ađ allt lék í lyndi og áđur en ađ byrjađ var ađ henda gaman af verkum hans. Slík sambönd urđu til ţess ađ hann komst međ fjölskylduna til Svíţjóđar áriđ 1944. Til ţess ţurfti mjög góđ sambönd. Ţangađ kominn óskađi hann eftir skilnađi frá konu sinni Annie Riethof, sem var henni og dćtrum ţeirra mikiđ áfall.

En ef einhver leitar nćststćrsta örlagavalds Jóns Leifs, fyrir utan hann sjálfan, langar mig ađ setja fram skođun mína. Ţađ var hans eigin ţjóđ sem var honum verst og gerđi hann ađ eins konar flóttamanni. Hann varđ ađ útlendingi, ţótt hann vildi helst vera Íslendingur. Ţannig eru oft örlög frumkvöđla í mýfluguţjóđfélögum eins og ţví íslenska.


mbl.is Bauđ konungdóm yfir Íslandi
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Garden Party Pooper

l_7adceda55fd9ffbec8b8c167f6a75eb4
 

Nýlega lýsti hljómsveitarstjóri gleđihljómsveitarinnar Mezzaforte ţví yfir ađ hljómsveitin léki ekki í Ísrael.

Í íslenskum fréttum hljómađi ţetta svo:

Eyţór Gunnarsson hljómborđsleikari sveitarinnar segir aldrei neitt annađ hafa komiđ til greina en ađ afţakka bođiđ vegna hernađarađgerđa Ísraela undanfariđ. Hann segir Mezzofortemenn ţó vera nokkuđ bjartsýna á áriđ 2009 en sveitin hefur spilađ á 20-50 tónleikum á ári undanfariđ.

„Viđ erum međ umbođsskrifstofu í Ţýskalandi og ţetta bođ kom í gegnum hana. Viđ spurđum nú ekkert nánar út í hvađ ţetta vćri ţar sem ţađ kom aldrei til greina ađ ţiggja bođiđ," segir Eyţór. Sjá hér

Ég hafđi samband viđ Catherine Mayer umbođskonu hljómsveitarinnar í dag. Hún vissi ekki um ţessa afstöđu hljómsveitarinnar og vissi ekki til ţess ađ ţeim hefđi bođist tilbođ frá Ísrael. Hún kom algjörlega af fjöllum. "I was not aware of this, var svar hennar viđ spurningu minni um hvort tilbođ hefđi komiđ til Mezzoforte um tónleikahald í Ísrael.

Ég hafđi einnig samband viđ tvćr helstu jazzhátíđir í Ísrael, eina í Tel Aviv, sem haldin verđur nú í lok febrúar og ađra sem haldin verđur í Eilat í ágúst. Ţar á bćjum könnuđust menn ekki viđ ađ hafa bođiđ eđa falast eftir Mezzoforte. Ţeir könnuđust ţó vel viđ hljómsveitina og vonuđust eftir ţví ađ hún léti ekki stjórnast af stjórnmálum í framtíđinni. Hver veit, hljómsveitinni yrđi kannski einhvern tíma bođiđ til Ísrael", sagđi talsmađur hátíđarinnar í Eilat.

En hvađan gćti Mezzoforte annars hafa fengiđ tilbođ frá Ísrael?

Eyţór Gunnarsson getur kannski upplýst hvađa ađilar í Ísrael vildu fá Mezzoforte til ađ leika í Ísrael, fyrst yfirmađur umbođsfyrirtćkis hljómsveitarinnar veit ţađ ekki? En eins og Eyţór G. sagđi, Viđ spurđum nú ekkert nánar út í hvađ ţetta vćri.


Hendur Rachmaninovs

rachmaninov1

Sergej Rachmaninovs var nokkuđ fingralangur. Hann var aldrei tekinn fyrir ţađ.  

Nýlega sá ég Íslendinginn Vladimir Ashkenazy í viđtali viđ leiđindagaurinn Sackur í ţćttinum Hard Talk á BBC. Ţar sá heimurinn hve litlar hendur Valdi er međ. Hann rétt getur spilađ Rachmaninov međ miklum teygjum. En enginn Íslendingur leikur ţó betur en hann.

Ađrir hafa leyst vandamáliđ međ litlar hendur og Rachmaninov:

Enn ađrir eru, sem eru međ stutta fingur, litlar hendur og jafnvel lítil typpi, segjast hafa fundiđ upp brettiđ og jafnvel Rachmaninov:


Ţegar ég borgađi Itzhak

 

Ţegar Obama var settur á forsetastól var mikiđ um dýrđir í kuldanum í Washington. Strengjakvartett Itzhak Perlmans lék undir berum himni. En Perlman og félagar léku samt ekki. Vegna kuldans, hćttunnar á ađ eyđileggja hljóđfćrin og hendur sínar, var hljómlistin playback. Ţađ var svo kalt viđ bakka Potamac ár, ađ ef Michael Jackson hefđi trođiđ upp, hefđu nef og limir frosiđ og dottiđ af.

Síđast ţegar ég hitti Itzhak Perlman var í Reykjavík, ég held voriđ 1975.  Ég borgađi ţá Perlman fullt af dollurum. Ekki úr eigin vasa. Ég var sendill hjá Ríkisútvarpinu, svona međ skólanum. Ég var stundum sendur međ tékka frá gjaldkera RÚV ofan af 5 hćđ á Skúlagötunni til ađ borga fólki sem bjargađi Sinfóníuhljómsveitinni. Ţessum flutningi ávísanna í bankann var ekki öllum treyst fyrir. Tékkann handa Perlman fór ég međ í brúnni skólatösku niđur í Landsbanka.

Ţá voru mikil gjaldeyrishöft, jafnvel meiri en nú. Ţegar ég var kominn niđur í Landsbanka í Hafnarstrćti, afhenti ég gjaldkeranum ávísunina og eyđublađ og hann gretti sig. Svo gekk hann til ćđri samstarfsmanna sinna og ţeir litu gaumgćfilega á ávísunina og fóru svo bakatil til ađ rćđa viđ sér ćđri menn, og komu svo aftur eftir drykklanga stund. Ţá var mér afhent búnt af dollaraseđlum, mest 20 og 100 $ seđla, sem ég setti í umslag sem á stóđ Itzhak Perlman.

Hr. Perlman og kona hans voru ţegar komin í bankann. Hann sat međ stífa fćtur sína og hćkjur og var hinn ánćgđasti  ţegar ég afhenti honum peningana hans. Hann skjögrađist á fćtur og sagđi, „I am so very happy to see you", og ég svarađi eins og Klint Eastwood eđa gyđingurinn í Feneyjum: „You better count your money Mr. Perlman". Perlman hló dátt og ţakkađi mér mjög fyrir peningana.  Hann sagđi ađ ég yrđi einhvern tíma mikill bankamađur.

Hér spilar hann fyrir ykkur, án ţess ađ ţiđ ţurfiđ ađ borga grćnan dal:


Ný ríkisstjórn mun slíta stjórnmálasambandi viđ Ísrael

 

Discofat

Allt bendir nú  til ţess ađ ný ríkisstjórn á Íslandi hafi eina alveg pottţétta áćtlun, sem hrint verđur í framkvćmd innan skamms: Áframhald helfararinnar.

Samkvćmt áreiđanlegum fréttum er ćtlunin ađ slíta stjórnmálasambandi viđ Ísraelsríki, ... já fyrir utan allar tiltektirnar í Seđlabankanum.

Sambandsslitin viđ Ísraelsríki hafa lengi veriđ mikiđ hjartans mál fyrir núverandi utanríkisráđherra og algjört kappsmál fyrir nýliđana í stjórninni, Steingrím rauđa og Ögmund grćna, sem ađ mínu mati eru sams konar karakterar og hjólhestasalinn á Hverfisgötunni, sem ég bloggađi um hér á undan, ađ ógleymdum međlimunum í discosullbandinu Mezzoforte, sem afţökkuđu vinnu í Ísrael vegna fordóma sinna og vanţekkingar. 

Ekki er viđ öđru ađ búast í landi, ţar sem hćgt er ađ brjóta hegningarlög međ ţví ađ ráđast á gyđinga, eđa ţar sem Hamas-talsmönnum er leyft ađ halda ţví fram ÓÁREITT, ađ ţađ hafi ávallt veriđ ásetningur Ísraelsmanna ađ útrýma Palestínumönnum.  Á Íslandi er hćgt ađ svívirđa trú og uppruna gyđinga án ţess ađ yfirvöld geri nokkuđ í málinu. Moggabloggiđ má nú eiga ţađ, ađ ţađ hefur veriđ ađ reyna ađ vinsa út verstu hatursbullurnar, en ţađ er mikiđ verk, enda margar slíkar til. 

Hér getiđ ţiđ lesiđ um afa hljómsveitastjórans í Mezzoforte, sem starfađi í Ţýskalandi, ţegar Hitler var ađ sölsa til sín völdin. Einhvern tíma skrifa ég meira um Eyţór Gunnarsson, afa rétttrúnađardiskópopparans Eyţórs Gunnarssonar, sem ekki vill spila í Ísrael.


mbl.is Afţakkađi tónleikahald í Ísrael
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

"Ţessi grimmi, hégómlegi, afbrýđissami og hefnigjarni Jahve"

20070623_173912gop

 

Ţegar nasistabörnin leika sér, er ekki ađ spyrja ađ leikslokum.

Í gćr skrifađi lćknirinn Ólafur Franz Mixa grein á blogginu sínu, sem hann kallađi Hvađ ţykir "raunhćft" í Ísrael. Ţađan sćki ég heiti ţessarar fćrslu minnar, sem ég lćt verđa ţá síđustu um Gaza í bili.  Ţađ hefur ekkert upp á sig ađ skrifa upplýsingar fyrir ţjóđ sem hatar.

Í grein sinni svívirđir Ólafur Mixa bćđi trú, sögu, Guđ og menningu gyđinga og er ţar ađ auki međ sama gamla áróđurinn sem allir eru međ gegn Ísrael ţessa dagana, og sem á m.a. rót sína í föđurlandi Ólafs Mixa, sem eitt sinn ól af sér lítinn karl sem hét Hitler.

Ekki trúi ég á erfđasyndina, en ég tel ađ Ólafi kippi í kyniđ, ţegar hann skrifađi ţessa grein sína um Ísrael.

Fađir hans, dr. Franz Mixa (1902-1994), sem starfađi á Íslandi á 3. og 4. áratug 20. aldar gekk nefnilega í nasistaflokkinn ţegar ţann 16. janúar 1932. Hann var félagi í flokknum númer 782.617. Hann var nasistaembćttismađur og tónlistarstjóri í Gau Steiermark frá 1938 til 1943.  Ekki var veriđ ađ greina frá ţessu í minningargrein um hann áriđ 1994 í Mogganum. Hann var í ţýska hernum og var tekinn höndum og var fangi Frakka fram til 1947 fyrir sakir sem sonur hans ţekkir örugglega betur en ég og hann "Jahve". Hann Mixa júníor segir okkur einhvern tíma frá ţví, ţegar hann er búinn ađ jafna sig.

Svo vill til, ađ í Ţýskalandi er kaţólskur biskup, sem heitir Walter Mixa. Fyrir tveimur árum líkti hann Ramallah viđ gettóiđ í Varsjá. Menn sjá víđa Varsjárgettóin. Biskup Mixa er ekki ósvipađur Ólafi. Kannski erfist ţessi andskoti í ćttum, ţessi grimma, hégómlega, afbrýđisama hefnigirni ţeirra "Mixara" sem hata gyđingana?

dr Mixa
Mitglied 782.617, Dr. Mixa 

Nćsta síđa »

Höfundur

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson
Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

vilhjalmur@mailme.dk

Bćkur

Kynning á nokkrum fćrslum, greinum og bókum PostDocs


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband